భారత్ మూడు ఉపగ్రహ బ్రాడ్‌బ్యాండ్ సంస్థలకు లైసెన్స్ ఇచ్చింది, వాటిలో స్టార్‌లింక్ ఒకటి; భారతీయ ట్రాఫిక్, డేటా దేశం లోపలే ఉండేలా భద్రతా షరతులు పెట్టింది

భారత్ తక్కువ కక్ష్య ఉపగ్రహ బ్రాడ్‌బ్యాండ్ నిర్వహించే మూడు సంస్థలకు టెలికాం లైసెన్సులు ఇచ్చింది: స్టార్‌లింక్, Jio Satellite Communications, Eutelsat OneWeb. 2026 అక్టోబర్ 8 నాటి సమాచార మంత్రిత్వ శాఖ ప్రకటనలో ఉన్న స్థితి ఇదే. ఉపగ్రహ సేవ నడవడానికి కావాల్సిన రేడియో ఫ్రీక్వెన్సీలైన స్పెక్ట్రమ్‌ను అడగడానికి ముందు ప్రతి లైసెన్స్ దారు భద్రతా షరతులకు అనుగుణంగా ఉన్నట్లు చూపాలని ఆ ప్రకటన చెబుతోంది. స్టార్‌లింక్ లైసెన్స్ 2025 జూన్ నాటిది, దాని మొదటి తరం 4,408 ఉపగ్రహాల సముదాయానికి 2025 జూలై 8న అనుమతి వచ్చింది. ఏ ఆపరేటర్‌కూ ఇంకా స్పెక్ట్రమ్ కేటాయించలేదు, మిగిలిన దశలను కింది విభాగాలు వివరిస్తాయి.

మూడు లైసెన్సులు, ఒకే నియమావళి

భారత్‌లో ఉపగ్రహ బ్రాడ్‌బ్యాండ్ డిష్‌ను వినియోగదారు ఆర్డర్ చేయడానికి ముందు రెండు నియంత్రణ సంస్థల గుండా వెళ్లాలి. టెలికమ్యూనికేషన్స్ శాఖ (DoT) యూనిఫైడ్ లైసెన్స్ విధానం కింద టెలికాం లైసెన్స్ ఇస్తుంది. టెలికమ్యూనికేషన్స్ చట్టం, 2023 కింద స్పెక్ట్రమ్‌ను కేటాయించడం, భద్రతా షరతులను అమలు చేయడం కూడా ప్రభుత్వం చేయగలదని 2025 సెప్టెంబర్ 23 నాటి పత్రికా సమాచార కార్యాలయం (PIB) బ్యాక్‌గ్రౌండర్ వివరిస్తుంది. భారత జాతీయ అంతరిక్ష ప్రోత్సాహక, అధికార కేంద్రం (IN-SPACe) రెండో ద్వారం. ప్రైవేటు అంతరిక్ష కార్యకలాపాలకు అనుమతి ఇచ్చేది ఇదే; 2020 అంతరిక్ష సంస్కరణలు, 2023 భారత అంతరిక్ష విధానం ఆ రంగాన్ని ఇస్రో దాటి తెరిచాయి.

ఇక్కడ చెబుతున్న లైసెన్స్ GMPCS, అంటే ఉపగ్రహం ద్వారా గ్లోబల్ మొబైల్ పర్సనల్ కమ్యూనికేషన్. Jio Satellite Communication Limited, OneWeb India Communications Private Limited ముందుగా లైసెన్స్ పొందాయని, Starlink Satellite Communications Private Limited 2025 జూన్‌లో లైసెన్స్ అందుకుందని PIB బ్యాక్‌గ్రౌండర్ నమోదు చేస్తుంది. ఆ లైసెన్స్ ఎలా వచ్చిందో 2025 మే 8 నాటి PTI వార్త చూపిస్తుంది. ఆ వారంలోనే కఠినతరం చేసిన భద్రతా నిబంధనలకు స్టార్‌లింక్ అంగీకరించాక, లైసెన్స్ కంటే ముందు వచ్చే దశ అయిన లెటర్ ఆఫ్ ఇంటెంట్‌ను DoT స్టార్‌లింక్‌కు జారీ చేసింది.

IN-SPACe అనుమతి 2025 జూలై 8న వచ్చింది. 2025 జూలై 9 నాటి PTI వార్త ప్రకారం, ఆ అనుమతి 540 నుంచి 570 కి.మీ. కక్ష్యలో తిరిగే 4,408 ఉపగ్రహాల Gen1 సముదాయానికి వర్తిస్తుంది, భారత్ మీదుగా సుమారు 600 Gbps థ్రూపుట్ ఇవ్వగలదు. అది ఐదేళ్ల పాటు, లేదా Gen1 సముదాయం పని జీవితం ముగిసే వరకు, వీటిలో ఏది ముందైతే అది, అమల్లో ఉంటుంది.

2025 ఆగస్టు 20న భారత విశిష్ట గుర్తింపు ప్రాధికార సంస్థ (UIDAI) స్టార్‌లింక్‌ను సబ్-అథెంటికేషన్, సబ్-eKYC వినియోగదారు ఏజెన్సీగా నియమించింది. అందువల్ల వినియోగదారులు స్వచ్ఛందంగా ఆధార్ ద్వారా తమ గుర్తింపును ధ్రువీకరించుకోగలరని PIB చెబుతోంది.

భద్రతా షరతులు ఏం కోరుతున్నాయి

ఈ షరతులు 2025 మే 5 నాటి DoT ఆఫీస్ మెమోరాండం నుంచి వచ్చాయి, దాన్ని AZB & Partners 2025 మే 29న సంక్షిప్తంగా వివరించింది. ప్రస్తుత యూనిఫైడ్ లైసెన్స్ నిబంధనలతో ఇది విభేదించిన చోట మెమోరాండమే చెల్లుతుంది. MediaNama, AZB కలిసి ప్రధాన అవసరాలను ఇలా జాబితా చేశాయి:

• ఉపగ్రహాలను ఇంటర్నెట్‌కు కలిపే భూమిపై కేంద్రమైన గేట్‌వే వద్ద ప్రభుత్వానికి ఇంటర్‌సెప్షన్, పర్యవేక్షణ సౌకర్యాలు ఇవ్వాలి. లాఫుల్ ఇంటర్‌సెప్షన్ అంటే భద్రతా సంస్థలు సమాచార ప్రసారాలను వినడానికి లేదా రికార్డు చేయడానికి చట్టం ఇచ్చిన అధికారం.
• నిర్దిష్ట గేట్‌వే, హబ్ స్థానాలకు భద్రతా అనుమతి కావాలి.
• నెట్‌వర్క్ నియంత్రణ, పర్యవేక్షణ, సేవకు వాడే పాయింట్ ఆఫ్ ప్రెజెన్స్, DNS (ఇంటర్నెట్ చిరునామాలను వెతికే వ్యవస్థ) భారత్ లోపలే ఉండాలి.
• భారత్‌కు వచ్చే లేదా భారత్ నుంచి వెళ్లే ఏ ట్రాఫిక్ కూడా దేశం వెలుపలి గేట్‌వే గుండా వెళ్లకూడదు.
• అంతర్జాతీయ సరిహద్దు నుంచి 50 కి.మీ. లోపు భూమి, తీరం వెంబడి 200 నాటికల్ మైళ్ల వరకు జలాలు ప్రత్యేక పర్యవేక్షణ మండలాలుగా ఉంటాయి.
• భారతీయ వినియోగదారుల డేటాను భారత్ వెలుపల కాపీ చేయబోమని, డీక్రిప్ట్ చేయబోమని ఆపరేటర్లు హామీపత్రం ఇవ్వాలి.
• వాణిజ్య ప్రారంభం నుంచి ఐదేళ్లలో గ్రౌండ్ సెగ్మెంట్‌లో కనీసం 20 శాతాన్ని స్వదేశీకరించాలి, సంవత్సరం వారీగా తయారీ ప్రణాళిక ప్రకారం.
• ప్రతి యూజర్ టెర్మినల్ భారత్‌లో నమోదు కావాలి, యుద్ధ సమయంలో లేదా చట్టాన్ని అమలు చేసే సంస్థ కోరినప్పుడు ఒక ప్రాంతంలో సేవను పరిమితం చేయగలిగి ఉండాలి.

ఆపరేటర్లు పనిచేయడం మొదలుపెట్టే ముందు తమ పర్యవేక్షణ సామర్థ్యాన్ని DoTకి చూపాలని కూడా 2025 మే 8 నాటి PTI వార్త చెబుతోంది. ఈ షరతులకు తాము అనుగుణంగా ఉన్నామని చూపడానికి ఆపరేటర్లకు తాత్కాలిక స్పెక్ట్రమ్ ఇచ్చారని టెలికాం మంత్రి 2025 డిసెంబర్‌లో చెప్పినట్లు 2025 డిసెంబర్ 28 నాటి Business Today రాసింది.

స్పెక్ట్రమ్ ధర ఎలా నిర్ణయమైంది

టెలికమ్యూనికేషన్స్ చట్టం, 2023 స్పెక్ట్రమ్ కేటాయింపునకు వేలాన్ని డిఫాల్ట్ పద్ధతిగా పెడుతుంది. దాని మొదటి షెడ్యూల్‌లో పేర్కొన్న వినియోగాలకు మాత్రం పరిపాలనా పద్ధతిలో, అంటే ప్రభుత్వం ధర నిర్ణయించి బిడ్ లేకుండా కేటాయిస్తుంది. ఆ షెడ్యూల్‌లోని 16వ అంశం GMPCS, వెరీ స్మాల్ అపర్చర్ టెర్మినల్ సేవలను పరిపాలనా కేటాయింపు కేసుల్లో చేర్చిందని టెలికాం నియంత్రణ సంస్థ TRAI తన 2025 మే 9 నాటి సిఫార్సుల్లో నమోదు చేసింది.

TRAI సిఫార్సు చేసింది సర్దుబాటు చేసిన స్థూల ఆదాయంలో 4 శాతం, అంటే లైసెన్స్ అనుమతించిన తగ్గింపుల తర్వాత మిగిలే ఆదాయంలో, దానికి తోడు పట్టణ చందాదారునికి ఏడాదికి ₹500. గ్రామీణ, మారుమూల వినియోగదారులకు రెండో రుసుము నుంచి మినహాయింపు ఉంటుంది. ఐదేళ్ల కేటాయింపును, దాన్ని గరిష్ఠంగా రెండేళ్లు పొడిగించే వీలును కూడా అది ప్రతిపాదించింది, ఉపగ్రహ నెట్‌వర్క్‌కు సూత్రప్రాయ అనుమతి వచ్చాక దరఖాస్తు చేసిన 30 రోజుల్లో స్పెక్ట్రమ్ కేటాయించాలని కోరింది.

DoT ఉన్నత నిర్ణయ సంస్థ అయిన డిజిటల్ కమ్యూనికేషన్స్ కమిషన్ 2026 సెప్టెంబర్ 3న వేరే సంఖ్యను ఖరారు చేసిందని 2026 అక్టోబర్ 9 నాటి ThePrint చెబుతోంది. అది సర్దుబాటు చేసిన స్థూల ఆదాయంలో 5 శాతాన్ని, గ్రామీణ, మారుమూల ప్రాంతాల్లో 4 శాతాన్ని, రెండేళ్ల పొడిగింపు వీలుతో ఐదేళ్ల కేటాయింపును ఆమోదించింది. ఒక్కో చందాదారునిపై రుసుమును అంగీకరించలేదని Angel One చెబుతోంది. ఈ నిర్ణయానికి ఇంకా అంతర్ మంత్రిత్వ శాఖల కమిటీ, కేబినెట్ ఆమోదం కావాలి.

లైసెన్స్ విషయంలోనే TRAI రెండో ప్రక్రియ నడుస్తోంది. 2026 ఏప్రిల్ 8న TRAI కొత్త శాటిలైట్ కమ్యూనికేషన్ నెట్‌వర్క్ అథరైజేషన్‌పై కన్సల్టేషన్ పత్రాన్ని విడుదల చేసింది, వ్యాఖ్యలకు 2026 మే 6, ప్రతి వ్యాఖ్యలకు 2026 మే 20 గడువు పెట్టింది. 2026 మే 27 నాటి ప్రతి వ్యాఖ్యల్లో స్టార్‌లింక్ ఇండియా, సాధారణ ఫోన్లు ఉపగ్రహాలతో నేరుగా కలిసే డైరెక్ట్-టు-డివైస్ సేవను మొబైల్ స్పెక్ట్రమ్ మీద అనుమతించాలని TRAIని కోరింది. స్పెక్ట్రమ్ ఎవరి దగ్గర ఉన్నా వారిపై వాడకపోతే కోల్పోయే షరతు, ఓపెన్ యాక్సెస్ షరతులు పెట్టాలని కూడా అడిగింది.

తాము ఏం నిర్మించామని స్టార్‌లింక్ చెబుతోంది

స్టార్‌లింక్ ఉపాధ్యక్షురాలు లారెన్ డ్రేయర్ 2026 అక్టోబర్ 7న న్యూఢిల్లీలో జరిగిన 10వ ఇండియా మొబైల్ కాంగ్రెస్‌లో మాట్లాడారు. స్టార్‌లింక్ “వందలాది యాంటెన్నాలతో కూడిన 20 గేట్‌వే సైట్లు” నిర్మించిందని, “భారత్ కోసం ప్రతి స్థాయిలోనూ నియంత్రణలు” పెట్టిందని, “భారతీయ వినియోగదారుల డేటాను భారత్ లోపలే ఉంచుతోందని” ఆమె చెప్పినట్లు ThePrint రాసింది. “భారత్ సిద్ధమైన వెంటనే సేవ చేయడానికి మేము సిద్ధంగా ఉన్నాం” అని ఆమె జోడించారు.

రెండో తరం సముదాయం కోసం స్టార్‌లింక్ మళ్లీ IN-SPACeకి దరఖాస్తు చేసిందని, ఇంతకుముందు చేసిన దరఖాస్తు తిరస్కరణకు గురైందని కూడా ThePrint రాస్తోంది. ఏ నిర్ణయమూ వెలువడినట్లు అది పేర్కొనలేదు.

2026 అక్టోబర్ 7 నుంచి 9 మధ్య బహిరంగ వివాదం

స్టార్‌లింక్ యజమాని SpaceX అధిపతి ఎలాన్ మస్క్, స్టార్‌లింక్‌ను “కొందరు ఒలిగార్క్‌లు అడ్డుకుంటున్నారు” అని Xలో పోస్ట్ చేశారని Open magazine, TechCrunch రాశాయి. ఆయన ఎవరి పేరూ చెప్పినట్లు, ఆధారాలు ఇచ్చినట్లు ఏ వార్తా పేర్కొనలేదు. సమాచార మంత్రిత్వ శాఖ ఆయన పేరును గానీ స్టార్‌లింక్ పేరును గానీ ప్రస్తావించకుండా 2026 అక్టోబర్ 8న సమాధానం ఇచ్చింది. ఆ నియమావళి న్యాయమైనదని, వివక్ష లేనిదని ఆ ప్రకటన చెప్పింది, ముగ్గురు లైసెన్స్ దారులు “దాదాపు ఒకే నియంత్రణ దశలో” ఉన్నారని పేర్కొంది, అన్యాయం జరుగుతోందన్న సూచనను “ఆధారం లేనిది, తప్పుగా అర్థం చేసుకున్నది” అంది.

2026 అక్టోబర్ 9న ఒక సహాయ మంత్రి లైసెన్సులు జారీ అయ్యాయని, స్పెక్ట్రమ్ తాత్కాలికంగా కేటాయించారని, “ఈ అంశం భద్రతా అనుమతి కోసం MHA వద్ద పెండింగ్‌లో ఉంది” అని చెప్పారు; MHA అంటే హోం మంత్రిత్వ శాఖ. ఆదాయ ఆధారిత రుసుము నిర్ణయమైన తర్వాత స్పెక్ట్రమ్‌ను కేటాయిస్తామని, ప్రతి ఆపరేటర్ భద్రతా షరతులను తీర్చగానే ప్రారంభించవచ్చని టెలికాం మంత్రి చెప్పినట్లు ThePrint రాసింది. స్టార్‌లింక్ స్పెక్ట్రమ్ పరిపాలనా కేటాయింపును కోరిందని, Jio వేలాన్ని కోరిందని, ప్రభుత్వం పరిపాలనా కేటాయింపును ఎంచుకుందని TechCrunch జోడించింది. వ్యాఖ్య కోరుతూ TechCrunch చేసిన అభ్యర్థనకు Reliance Jio వెంటనే స్పందించలేదు.

ప్రారంభం ఎక్కడ ఉంది

2026 అక్టోబర్ 14 నాటికి ప్రతి ఆపరేటర్‌కు క్రమం ఇలా ఉంది.

1. DoT లైసెన్స్: ముగ్గురికీ పూర్తయింది.
2. IN-SPACe అనుమతి: స్టార్‌లింక్ Gen1కు పూర్తయింది; Gen2 పెండింగ్‌లో ఉందని ThePrint చెబుతోంది.
3. భద్రతా మదింపు: అక్టోబర్ 8 ప్రకటన ప్రకారం ముగ్గురికీ జరుగుతోంది.
4. స్పెక్ట్రమ్ రుసుము: 2026 సెప్టెంబర్ 3న డిజిటల్ కమ్యూనికేషన్స్ కమిషన్ ఆమోదించింది, అంతర్ మంత్రిత్వ శాఖల కమిటీ, కేబినెట్ ఆమోదం కోసం వేచి ఉంది.
5. స్పెక్ట్రమ్ కేటాయింపు: ఆ ఆపరేటర్‌కు 3వ దశ పూర్తయిన తర్వాత దాన్ని కోరవచ్చని అక్టోబర్ 8 ప్రకటన చెబుతోంది.
6. విదేశీ పెట్టుబడి ఆమోదం: పూర్తిగా SpaceX యాజమాన్యంలో ఉన్న సంస్థగా స్టార్‌లింక్‌కు ఇది ఇంకా కావాలని, అది ఇచ్చారో లేదో చెప్పలేదని ThePrint రాస్తోంది.

Amazon Kuiper ఇంకా లైసెన్సింగ్‌ను పూర్తి చేయాల్సి ఉందని టెలికాం మంత్రి అక్టోబర్ 9న చెప్పారు. ఇక్కడ ఉదహరించిన పేజీల్లో ఏదీ అధికారిక ప్రారంభ తేదీ ఇవ్వలేదు. 2025 ఏప్రిల్ నుంచి జూన్ వరకు 1,002.85 మిలియన్ ఇంటర్నెట్ చందాదారులు ఉన్నారని, గ్రామీణ వ్యాప్తి ప్రతి 100 మందికి సుమారు 46 అని PIB బ్యాక్‌గ్రౌండర్ లెక్కిస్తుంది. ఉపగ్రహ ఇంటర్నెట్‌ను అది భారత్‌నెట్ ఫైబర్ వంటి భూమిపై నెట్‌వర్క్‌లకు తోడుగా వర్ణిస్తుంది, మారుమూల గ్రామాలు, కొండ ప్రాంతాలు, సరిహద్దు ప్రాంతాలు, దీవులకు అనుకూలమని చెబుతుంది.