సలీం అలీ ది బుక్ ఆఫ్ ఇండియన్ బర్డ్స్ 1941లో 181 జాతులను వర్ణించింది, ఎస్. డిల్లన్ రిప్లీతో ఆయన రాసిన పది సంపుటాల హ్యాండ్‌బుక్ 1974లో పూర్తయింది, ఆయన విన్నపాలు కేవలాదేవ్‌ను, సైలెంట్ వ్యాలీని కాపాడడానికి సాయపడ్డాయి

బర్డ్‌మ్యాన్ ఆఫ్ ఇండియాగా పేరొందిన సలీం అలీ (1896 నుండి 1987 వరకు), ది బుక్ ఆఫ్ ఇండియన్ బర్డ్స్ రాశారు; బొంబాయి నేచురల్ హిస్టరీ సొసైటీ (బీఎన్‌హెచ్‌ఎస్) దాన్ని తొలిసారి 1941 ఆగస్టులో 181 జాతులతో ప్రచురించింది. అమెరికన్ పక్షి శాస్త్రవేత్త ఎస్. డిల్లన్ రిప్లీతో కలిసి ఆయన హ్యాండ్‌బుక్ ఆఫ్ ది బర్డ్స్ ఆఫ్ ఇండియా అండ్ పాకిస్తాన్ రాశారు; దాని మొదటి సంపుటం 1968లో వచ్చింది, 1974 నాటికి అది పది సంపుటాలతో పూర్తయింది. భరత్‌పూర్‌లోని కేవలాదేవ్ నేషనల్ పార్క్‌కు రక్షణ దక్కడంలో, కేరళలోని సైలెంట్ వ్యాలీని కాపాడడంలో ఆయన కీలక పాత్ర పోషించారని బీఎన్‌హెచ్‌ఎస్ చెబుతుంది. భారత ప్రభుత్వం ఆయనకు 1958లో పద్మ భూషణ్, 1976లో పద్మ విభూషణ్ ఇచ్చింది.

పసుపు గొంతు గల ఒక పిచ్చుక

సలీం అలీ బొంబాయిలోని ఒక కుటుంబంలో తొమ్మిది మంది సంతానంలో చిన్నవారు. మూడేళ్ల వయసుకే ఆయన తల్లిదండ్రులిద్దరినీ కోల్పోయి మేనమామ, మేనత్త దగ్గర పెరిగారని ఇండియన్ నేషనల్ సైన్స్ అకాడమీ (ఐఎన్‌ఎస్‌ఏ) ప్రచురించిన స్మృతి పత్రం చెబుతుంది. ఆయన తొలి ఆసక్తులు వేట, వేట గురించిన పుస్తకాలని, ఇంటి దగ్గర డైసీ ఎయిర్ గన్‌తో పక్షులను కాల్చేవారని బీఎన్‌హెచ్‌ఎస్ సొంత ప్రొఫైల్ చెబుతుంది. ఒక పిచ్చుక గొంతుపై పసుపు మచ్చ ఉంది. ఆయన దాన్ని బీఎన్‌హెచ్‌ఎస్‌కు తీసుకెళ్లారు, అక్కడ డబ్ల్యూ ఎస్ మిల్లార్డ్ దాన్ని పసుపు గొంతు పిచ్చుక (పెట్రోనియా జాంతోకొల్లిస్)గా గుర్తించి, సొసైటీ నింపిన పక్షుల సేకరణను చూపించి, పుస్తకాలు అప్పిచ్చారు. సలీం అలీ సెంటర్ ఫర్ ఆర్నిథాలజీ అండ్ నేచురల్ హిస్టరీ (సాకాన్) ఆయన వయసును సుమారు పదిగా చెబుతుంది. ఆయన 69 ఏళ్లకు పైగా సభ్యుడిగా కొనసాగారని ఐఎన్‌ఎస్‌ఏ స్మృతి పత్రం చెబుతుంది.

మొదటి ఏడాది తర్వాత ఆయన కళాశాల వదిలేశారని, 1919లో కుటుంబానికి చెందిన వోల్ఫ్రామ్ (టంగ్‌స్టన్ ఖనిజం) గనుల తవ్వకం, కలప వ్యాపారాన్ని నిర్వహించడానికి బర్మాలోని టావోయ్‌కు వెళ్లి, ఖాళీ సమయాన్ని అడవుల్లో గడిపారని బీఎన్‌హెచ్‌ఎస్ చెబుతుంది. ఆ వ్యాపారం విఫలమయ్యాక ఆయన బొంబాయికి తిరిగి వచ్చి సెయింట్ జేవియర్స్ కాలేజీలో ఫాదర్ బ్లాటర్ వద్ద జంతు శాస్త్రం డిగ్రీ పూర్తి చేశారు. జూలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియాలో పక్షి శాస్త్రవేత్త పదవికి ఆయన దరఖాస్తు తిరస్కరించబడింది, దాన్ని సొసైటీ ప్రొఫైల్ బీఎన్‌హెచ్‌ఎస్‌కు లాభంగా వర్ణిస్తుంది. అప్పట్లో భారతదేశంలో శాస్త్రీయ పక్షి శాస్త్రవేత్తలకు శిక్షణ ఇచ్చే విశ్వవిద్యాలయం కానీ సంస్థ కానీ లేదని ఐఎన్‌ఎస్‌ఏ స్మృతి పత్రం జోడిస్తుంది.

కొత్తగా తెరిచిన ప్రిన్స్ ఆఫ్ వేల్స్ మ్యూజియంలోని సహజ చరిత్ర విభాగాన్ని నిర్వహించే బీఎన్‌హెచ్‌ఎస్, 1926లో ఆయన్ను అక్కడ గైడ్ లెక్చరర్‌గా నియమించింది. ఆ తర్వాత బెర్లిన్‌లో ప్రొఫెసర్ ఎర్విన్ స్ట్రెసెమాన్ వద్ద శిక్షణ పొందారు, ఆయన్ను ఐఎన్‌ఎస్‌ఏ స్మృతి పత్రం జీవితకాల గురువు అంటుంది. 1930లో బొంబాయి సమీపంలోని కిహిమ్ వద్ద బాయా వీవర్ సంతానోత్పత్తి అలవాట్లపై వివరణాత్మక అధ్యయనంతో ఆయన క్షేత్ర పనికి మళ్లారు; బీఎన్‌హెచ్‌ఎస్ దాన్ని భారతదేశంలో పక్షి ప్రవర్తనపై తొలి తీవ్రమైన అధ్యయనం అంటుంది.

ఖర్చులపై రెండు దశాబ్దాల సర్వేలు

సంస్థానాల పక్షుల సర్వేను బీఎన్‌హెచ్‌ఎస్ కోసం ఉచితంగా చేస్తానని, సొసైటీ, రాష్ట్ర అధికారులు క్యాంపింగ్, రవాణా ఖర్చులు భరిస్తే చాలని ఆయన ప్రతిపాదించారని సాకాన్ ప్రొఫైల్ చెబుతుంది. ఐఎన్‌ఎస్‌ఏ స్మృతి పత్రం మహారాజులు, యువరాజులపై ఆధారపడిన అతి తక్కువ బడ్జెట్ల కెరీర్‌గా దాన్ని వర్ణిస్తుంది, బీఎన్‌హెచ్‌ఎస్ ఒక చర్మం ఒలిచే సహాయకుడి సేవలను మాత్రమే ఇచ్చింది. 1927లో సొసైటీ నేచర్ ఎడ్యుకేషన్ ఆర్గనైజర్‌గా కొంతకాలం మినహా, 1980లలో పక్షి శాస్త్రంలో జాతీయ ప్రొఫెసర్ పదవి వచ్చే వరకు ఆయన జీతం తీసుకోలేదని అది చెబుతుంది.

స్వాతంత్ర్యానికి ముందు ఆయన సర్వేలను బీఎన్‌హెచ్‌ఎస్ జాబితా చేస్తుంది: హైదరాబాద్ (1931 నుండి 1932 వరకు), ట్రావెన్‌కోర్, కొచ్చిన్ (1933), మధ్య భారతదేశం (1938), మైసూరు (1939 నుండి 1940 వరకు), కచ్ఛ్ (1943 నుండి 1944 వరకు), గుజరాత్ (1944 నుండి 1948 వరకు). 1947 తర్వాత ఒరిస్సా (1948 నుండి 1949 వరకు), బేరార్ (1951), సిక్కిం (1952 నుండి 1953 వరకు), భూటాన్ (1966 నుండి 1969 వరకు), గోవా (1972), అరుణాచల్ ప్రదేశ్ (1979 నుండి 1982 వరకు) వచ్చాయి. వీటిలో మొదటిదాన్ని హైదరాబాద్ నిజాం ఏర్పాటు చేశారని సియాసత్ నివేదిస్తుంది. ఆ సర్వేలో గ్రేట్ ఇండియన్ బస్టర్డ్ కనిపించిందని అది నమోదు చేస్తుంది; థార్‌లో దాని జనాభా ఇప్పుడు సుమారు 130గా అంచనా.

సర్వేల తర్వాత పుస్తకాలు వచ్చాయి: ది బర్డ్స్ ఆఫ్ కచ్ఛ్ (1945), ఇండియన్ హిల్ బర్డ్స్ (1949), ది బర్డ్స్ ఆఫ్ ట్రావెన్‌కోర్ అండ్ కొచ్చిన్ (1953, 1968లో బర్డ్స్ ఆఫ్ కేరళగా పేరు మార్చారు), ది బర్డ్స్ ఆఫ్ సిక్కిం (1962), అని బీఎన్‌హెచ్‌ఎస్ చెబుతుంది. ప్రతి సర్వేకు ఒక లక్ష్యం ఉండేదని ఐఎన్‌ఎస్‌ఏ స్మృతి పత్రం చెబుతుంది. హైదరాబాద్ సర్వే జెర్డన్స్ కోర్సర్ కోసం వెతికింది, దాన్ని అలీ యువ క్షేత్ర జీవశాస్త్రవేత్తల్లో ఒకరు తర్వాత కడప జిల్లాలో తిరిగి కనుగొన్నారు. ఫిన్స్ బాయా 50 ఏళ్లకు పైగా తర్వాత కుమావూన్ తరాయ్‌లో మళ్లీ కనిపించింది. పద్ధతిని ఒక నోట్‌బుక్, పెన్సిల్, బైనాక్యులర్లు, అప్రమత్త మనసుగా స్మృతి పత్రం వర్ణిస్తుంది.

1941 ఆగస్టులో ది బుక్ ఆఫ్ ఇండియన్ బర్డ్స్

1928లో బీఎన్‌హెచ్‌ఎస్ పాఠశాలల కోసం సుమారు 200 సాధారణ భారతీయ పక్షులను రంగుల్లో చూపే మూడు గోడ పటాలను విడుదల చేసి, ఆ చిత్రాలను మళ్లీ వాడే ఒక పుస్తకాన్ని ప్రణాళిక వేసింది. ఆర్థిక మాంద్యం సంస్థల నుండి పటాల ఆర్డర్లను తగ్గించి పుస్తకాన్ని ఆలస్యం చేసిందని మొదటి ఎడిషన్ ముందుమాట చెబుతుంది. 1941 ఎడిషన్ 181 జాతులను కవర్ చేస్తుంది, ప్రతిదీ రంగుల్లో చిత్రించి పూర్తిగా వర్ణించారు. చిత్రాలు చాలాచోట్ల సజీవ చిత్రపటాల్లా లేవని, కానీ గుర్తించడానికి సహాయపడేంత కచ్చితంగా ఉన్నాయని అలీ రాశారు.

ముందుమాటలో రెండు ఎంపికలు ప్రత్యేకంగా కనిపిస్తాయి. అంగుళాలకు బదులు, ప్రతి పక్షినీ తెలిసిన పదకొండు పక్షుల్లో ఒకదానితో పోల్చారు, పిచ్చుక, పిట్ట నుండి కాకి, గద్ద, రాబందు వరకు, తద్వారా మచ్చల పావురాన్ని మైనా, పావురం మధ్య పరిమాణంలో ఉందని వర్ణిస్తారు. అలాగే స్థానిక పేర్లను వదిలేశారు, ఎందుకంటే గరుడ అనే పేరు వేర్వేరు చోట్ల రాబందుకు, హార్న్‌బిల్‌కు, పచ్చ పావురానికి వాడతారని అలీ గమనించారు.

1964 ఏడో ఎడిషన్ 256 పక్షులను కవర్ చేస్తుంది, లభించిన చోటల్లా హిందీ పేర్లను జోడిస్తుంది. ఆ పుస్తకం ఇప్పుడు 13వ ఎడిషన్‌లో ఉందని, హిందీలోకి అనువదించబడిందని బీఎన్‌హెచ్‌ఎస్ చెబుతుంది. అది 50,000 కాపీలకు పైగా అమ్ముడైందని ఎకాలజిస్ట్ ఆర్. జె. రంజిత్ డేనియల్స్ 2025 అక్టోబర్‌లో మొంగాబే ఇండియాలో రాశారు.

రిప్లీతో కలిసి రాసిన హ్యాండ్‌బుక్

రిప్లీ రాసిన సినాప్సిస్ ఆఫ్ ది బర్డ్స్ ఆఫ్ ఇండియా అండ్ పాకిస్తాన్‌ను బీఎన్‌హెచ్‌ఎస్ 1961లో ప్రచురించింది; అది సుమారు 1,200 జాతులను దాదాపు 2,100 రూపాల్లో జాబితా చేసింది. పూర్తి కథనానికి ఒక్కొక్కటి సుమారు 400 పేజీల పది సంపుటాలు అవసరమవుతాయని రచయితలు ఊహించారని హ్యాండ్‌బుక్ మొదటి సంపుటం పరిచయం చెబుతుంది. సాహిత్యం నుండి సామగ్రిని వెలికితీయడానికి నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్సెస్ ఆఫ్ ఇండియా ఇచ్చిన 1952, 1953 నాటి రెండేళ్ల పరిశోధన ఫెలోషిప్‌తో అలీ వాటా మొదలైంది. నాలుగు రంగుల బ్లాకులకు, కార్యదర్శి సహాయానికి భారత ప్రభుత్వ శాస్త్రీయ పరిశోధన మంత్రిత్వ శాఖ గ్రాంట్-ఇన్-ఎయిడ్ ఇచ్చింది, చిత్రకారుల ఫీజుల విదేశీ మారకద్రవ్యానికి అమెరికాలోని స్నేహితులు హామీ ఇచ్చారు, ఈ ప్రాజెక్టును సాధ్యం చేసింది అదేనని పరిచయం చెబుతుంది. హ్యాండ్‌బుక్‌ను ఆక్స్‌ఫర్డ్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్ బీఎన్‌హెచ్‌ఎస్ ప్రాయోజకత్వంలో ప్రచురించింది, మొదటి సంపుటం 1968లో వచ్చింది.

పని విభజనను బీఎన్‌హెచ్‌ఎస్ ఇలా వర్ణిస్తుంది: రిప్లీ వర్గీకరణను, అలీ పర్యావరణాన్ని, క్షేత్ర పరిశీలనను చూసుకున్నారు, హ్యూ విస్లర్ నోట్స్‌ను వాడుకుంటూ. తన 1971 హోరా ఉపన్యాసంలో అలీ హ్యాండ్‌బుక్‌ను స్టువర్ట్ బేకర్ ఫానా ఆఫ్ బ్రిటిష్ ఇండియాకు మెరుగైన ఫార్మాట్‌లో చేసిన సవరణ అన్నారు. ఇందిరా గాంధీ పర్యావరణ జీవిత చరిత్ర రాసిన పార్లమెంట్ సభ్యుడు జైరాం రమేష్, పదో, చివరి సంపుటాన్ని ఆమె తన నివాసంలో 1974 నవంబర్ 16న విడుదల చేశారని చెబుతారు. ఆ సెట్‌లో 2,000కు పైగా జాతులు, ఉపజాతులు ఉన్నాయని డేనియల్స్ లెక్కిస్తారు.

భరత్‌పూర్, బాతుల వేట రిజర్వ్

కేవలాదేవ్ భరత్‌పూర్ పట్టణానికి ఆగ్నేయంగా 2 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. ఇది భరత్‌పూర్ మహారాజా సొంత బాతుల వేట రిజర్వ్‌గా మొదలైంది, దాన్ని 1985 యునెస్కో నామినేషన్ సారాంశం 1900గా తేదీ ఇస్తుంది. స్వాతంత్ర్యం తర్వాత, అలీ నిరంతర ప్రయత్నాల వల్ల, పాలకుడు రిజర్వ్‌ను రాజస్థాన్ ప్రభుత్వానికి అప్పగించారని పరిరక్షణ జీవశాస్త్రవేత్త సత్య ప్రకాశ్ మెహ్రా రాసిన సహపీడియా అవలోకనం చెబుతుంది. నేషనల్ కమిటీ ఫర్ బర్డ్ ప్రిజర్వేషన్, ఇండియా సలహాపై రాష్ట్రం దాన్ని 1956 మార్చి 13న పక్షుల అభయారణ్యంగా నోటిఫై చేసింది. మహారాజా 1972 వరకు వేట హక్కులను ఉంచుకున్నారని, భారతదేశం ఈ స్థలాన్ని 1981లో రామ్‌సర్ చిత్తడి నేలగా నియమించిందని, అది 1982లో నేషనల్ పార్క్ అయిందని యునెస్కో సారాంశం చెబుతుంది. యునెస్కో 1985లో దాన్ని ప్రపంచ వారసత్వ ఆస్తిగా నమోదు చేసింది, దాని 2,873 హెక్టార్లలో 375 పక్షి జాతులను నమోదు చేస్తుంది.

అలీకి ఆ స్థలం ముందే తెలుసు. అక్కడ 1959లో కనిపించిన సైబీరియన్ క్రేన్ల మంద, అలీ 1937లో చూసిన తర్వాత నమోదైన మొదటిదని, అలీ 1955లో యువ ఓపెన్-బిల్డ్ కొంగలకు రింగులు వేయడానికి భరత్‌పూర్ వెళ్లారని పీటర్ జాక్సన్ సాంక్చువరీ ఏషియాలో రాశారు. 1971 నాటికి అక్కడి బీఎన్‌హెచ్‌ఎస్ రింగింగ్ కేంద్రం దాని రెండు శాశ్వత కేంద్రాల్లో ఒకటని హోరా ఉపన్యాసం చెబుతుంది.

ఆయన సకాలంలో జోక్యం చేసుకోవడం అభయారణ్యాన్ని కాపాడిందని ఐఎన్‌ఎస్‌ఏ స్మృతి పత్రం చెబుతుంది, కేవలాదేవ్‌ను రక్షిత ప్రాంతంగా ప్రకటించడంలో ఆయన కీలకమని బీఎన్‌హెచ్‌ఎస్ ప్రొఫైల్ చెబుతుంది. రమేష్ ఇంకా ముందుకు వెళ్లి, భరత్‌పూర్‌పై ఇందిరా గాంధీ నిర్ణయాలు అలీ విన్నపాల ప్రత్యక్ష ఫలితమని అంటారు, భారతదేశం రామ్‌సర్ కన్వెన్షన్‌లో చేరాలని అలీ ఆమెను ఒప్పించారని జోడిస్తారు. 1976 ఫిబ్రవరి 7న ఆమె కుటుంబంతో సందర్శించారు. అలీ వారిని పడవలో తీసుకెళ్లారు, వారు సుమారు 60 జాతులను చూశారు, పార్కులో దాదాపు 75 సైబీరియన్ క్రేన్లు ఉన్నాయని రమేష్ రాస్తారు. సందర్శకుల పుస్తకంలో, బస్సులను, శబ్దాన్ని అభయారణ్యంలోకి తెచ్చే పక్క రహదారిని మూసివేయాలని ఆమె కోరారు. 1972 వన్యప్రాణి (రక్షణ) చట్టం అదే దశాబ్దంలో రక్షణను బలపరిచిందని, 1975లో ప్రాజెక్ట్ క్రొకడైల్ ప్రారంభమైందని కూడా రమేష్ జోడిస్తారు.

సైలెంట్ వ్యాలీ, ఇందిరా గాంధీకి లేఖలు

సైలెంట్ వ్యాలీ కేరళలోని పాలక్కాడ్ జిల్లాలో ఉన్న వర్షారణ్యం, అక్కడ 120 మెగావాట్ల జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టును ప్రణాళిక వేశారు. ప్రధానమంత్రి మొరార్జీ దేశాయ్ 1978లో ఆనకట్టకు షరతులతో కూడిన అనుమతి ఇచ్చారని ఎస్. గోపీకృష్ణ వారియర్ మొంగాబే ఇండియాలో రాశారు. ఇందిరా గాంధీ 1979 అక్టోబర్ 2న అలీకి రాశారు, ఆయన సెప్టెంబర్ 27 లేఖకు సమాధానమిస్తూ: “సైలెంట్ వ్యాలీపై మీ ఆందోళనను నేను పంచుకుంటున్నాను.” దాన్ని కాపాడటానికి ఆమె చేసిన పోరాటాన్ని పరిరక్షకురాలిగా ఆమె కిరీట విజయంగా రమేష్ అంటారు.

ఎం. జి. కె. మేనన్ నేతృత్వంలోని బహుశాస్త్ర కమిటీ ప్రాజెక్టును రద్దు చేయాలని సిఫార్సు చేసింది, 1983 అక్టోబర్ 18న అనుమతి నిరాకరించాలని గాంధీ నిర్ణయించారని వారియర్ నివేదిస్తారు. అడవిని 1984 నవంబర్ 15న నేషనల్ పార్క్‌గా నోటిఫై చేశారు, ప్రధానమంత్రి రాజీవ్ గాంధీ దాన్ని 1985 సెప్టెంబర్ 7న ప్రారంభించారు. కోర్ ప్రాంతం 89.52 చదరపు కిలోమీటర్లు, 2009 నవంబర్‌లో 147 చదరపు కిలోమీటర్ల బఫర్ జోడించబడింది.

అలీ కాపాడిన చోట్లలో సైలెంట్ వ్యాలీని ఐఎన్‌ఎస్‌ఏ స్మృతి పత్రం లెక్కిస్తుంది. ఇతరులకు కూడా ఘనత ఇస్తారు. అలీ, దిల్నవాజ్ వారియవ నేతృత్వంలోని బీఎన్‌హెచ్‌ఎస్, ఇందిరా గాంధీని నేరుగా సంప్రదించాయని, ప్రచారానికి కేరళ శాస్త్ర సాహిత్య పరిషత్, ఎం. కె. ప్రసాద్ నాయకత్వం వహించారని, ఐయూసీఎన్ ఆనకట్టను వ్యతిరేకించిందని బిట్టు సెహగల్ సాంక్చువరీ ఏషియాలో రాశారు. 1979 నుండి ఆమె వ్యతిరేకతను అలీ, మాజీ దౌత్యవేత్త కె. పి. ఎస్. మేనన్ తీర్చిదిద్దారని రమేష్ అన్నట్లు వారియర్ ఉటంకిస్తారు. అడవి వీడియోను తాను అలీకి చూపించానని, ఆయన తర్వాత ప్రధానమంత్రికి లేఖ రాశారని నమ్ముతున్నానని చెప్పే ఎన్. డి. జయల్‌ను కూడా ఆయన ఉటంకిస్తారు.

రింగింగ్, గౌరవాలు, చివరి సంవత్సరాలు

ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ప్రాయోజకత్వం ఇస్తామని ముందుకు వచ్చిన తర్వాత, బీఎన్‌హెచ్‌ఎస్ 1960లో పక్షుల వలస అధ్యయనాన్ని ప్రారంభించింది. మైసూరులోని షిమోగా జిల్లాలో క్యాసనూర్ ఫారెస్ట్ డిసీజ్ అనే కొత్త వైరస్ వ్యాధి కనిపించింది. ఆ వైరస్ పశ్చిమ సైబీరియాలో కేంద్రీకృతమైన ఒక వైరస్‌కు దగ్గరి సంబంధం కలిగి ఉంది, భారతదేశపు వలస పక్షులు చాలావరకు అక్కడే సంతానోత్పత్తి చేస్తాయి, కాబట్టి దాని వ్యాప్తిలో పక్షులు ఉండే అవకాశం కనిపిస్తోందని అలీ రాశారు. సొసైటీ పక్షులను వలలో పట్టి రింగులు వేసింది, చివరిలో స్మిత్సోనియన్ ఇన్‌స్టిట్యూషన్‌తో కలిసి, 1971 నాటికి 200,000కు పైగా రింగులు వేసింది. ప్రభావిత ప్రాంతం నుండి పక్షులు, పేల్లో వైరస్ కోసం చేసిన శోధనల్లో ఇప్పటివరకు సానుకూల సాక్ష్యం దొరకలేదని అలీ రాశారు.

స్వాతంత్ర్యం తర్వాత ప్రధానమంత్రి జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ నుండి వచ్చిన నిధులతో ఆయన బీఎన్‌హెచ్‌ఎస్‌ను మూసివేత నుండి కాపాడారని సాకాన్ ప్రొఫైల్ చెబుతుంది. మొత్తం చెప్పే పత్రమేదీ మాకు కనిపించలేదు. జె పాల్ గెట్టీ అవార్డు డబ్బుతో సహా, దాన్ని ట్రిబ్యూన్ $50,000గా చెబుతుంది, తన పుస్తకాల రాయల్టీలతో సహా, తనకున్నదంతా ఆయన సొసైటీకి ఇచ్చారని బీఎన్‌హెచ్‌ఎస్ చెబుతుంది.

ఐఎన్‌ఎస్‌ఏ స్మృతి పత్రం ఏషియాటిక్ సొసైటీ స్వర్ణ పతకాన్ని జాబితా చేస్తుంది, అది ఒక భారతీయుడికి పక్షి శాస్త్రానికి తొలి గుర్తింపు కావడంతో ఆయన దాన్ని అన్నింటికంటే విలువైనదిగా భావించారు; అలాగే అలీగఢ్, ఢిల్లీ, ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయాల నుండి గౌరవ డాక్టరేట్లను. అది బ్రిటిష్ ఆర్నిథాలజిస్ట్స్ యూనియన్ స్వర్ణ పతకాన్ని, నెదర్లాండ్స్ ఆర్డర్ ఆఫ్ ది గోల్డెన్ ఆర్క్‌ను కూడా జాబితా చేస్తుంది. ఐఎన్‌ఎస్‌ఏ సుందర్ లాల్ హోరా పతకాన్ని 1970గా, సి వి రామన్ పతకాన్ని 1979గా, జాతీయ పరిశోధన ప్రొఫెసర్‌షిప్‌ను 1982గా, నేషనల్ అవార్డ్ ఫర్ వైల్డ్‌లైఫ్ కన్జర్వేషన్‌ను 1983గా డేనియల్స్ తేదీ ఇస్తారు. రాష్ట్రపతి ఫఖ్రుద్దీన్ అలీ అహ్మద్ 1976 ఏప్రిల్ 3న పద్మ విభూషణ్ ప్రదానం చేస్తున్నట్లు బీఎన్‌హెచ్‌ఎస్ ఛాయాచిత్రం చూపుతుంది.

రాజీవ్ గాంధీ ఆయన్ను 1985లో రాజ్యసభకు నామినేట్ చేశారు. 1985 సెప్టెంబర్ 1న, 89 ఏళ్ల వయసులో, “నన్ను నేను ఒక పరీక్షకు పెట్టుకోవడానికి” సిద్ధంగా ఉన్నానని అలీ రాశారు. అదే ఏడాది ఆక్స్‌ఫర్డ్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్ ఆయన ఆత్మకథ ది ఫాల్ ఆఫ్ ఎ స్పారోను ప్రచురించింది. ఆయన్ను 1987 ఏప్రిల్ 13న ఆసుపత్రికి తీసుకెళ్లారు, రాజీవ్ గాంధీ హాజరవుతుండగా బీఎన్‌హెచ్‌ఎస్ సెమినార్ కొనసాగిందని రమేష్ రాస్తారు. అలీ రెండు నెలల తర్వాత మరణించారు. ఆయన పేరు మోసే కోయంబత్తూరు కేంద్రం సాకాన్ 1990లో పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖ కింద ఒక సెంటర్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్‌గా స్థాపించబడింది.

మూలాలు భిన్నంగా చెప్పే చోట్లు

ఐఎన్‌ఎస్‌ఏ స్మృతి పత్రం ఆయన పుట్టిన తేదీని 1896 నవంబర్ 11గా ఇస్తుంది. బీఎన్‌హెచ్‌ఎస్, సాకాన్ నవంబర్ 12 అంటాయి. బీఎన్‌హెచ్‌ఎస్ హ్యాండ్‌బుక్ కాలాన్ని ఒక భాగంలో 1968 నుండి 1975 వరకు, మరో భాగంలో 1964 నుండి 1974 వరకు పదేళ్లు అంటుంది, అయితే ఐఎన్‌ఎస్‌ఏ స్మృతి పత్రం, రమేష్, డేనియల్స్ అది పూర్తయిన సంవత్సరంగా 1974ను ఇస్తారు. గెట్టీ అవార్డును బీఎన్‌హెచ్‌ఎస్ 1975గా, ట్రిబ్యూన్ 1976గా తేదీ ఇస్తాయి. కేవలాదేవ్ విషయంలో, అది 1982లో నేషనల్ పార్క్ అయిందని యునెస్కో సారాంశం చెబుతుంది, సహపీడియా 1981 ఆగస్టు 26 నోటిఫికేషన్‌ను ఇస్తుంది. నెహ్రూ సాయం చేసినప్పుడు సాకాన్ బీఎన్‌హెచ్‌ఎస్‌ను 100 ఏళ్ల సంస్థ అంటుంది, కానీ సొసైటీ సొంత పేజీ దాని స్థాపనను 1883 సెప్టెంబర్ 15గా ఇస్తుంది, అంటే 1947లో అది 64 ఏళ్ల సంస్థ.

1970లలో అలీపై, ముఖ్యంగా కమ్యూనిస్ట్ పార్టీల ఎంపీలు, రిప్లీతో, స్మిత్సోనియన్‌తో ఆయన పనిపై దాడి చేశారని, అప్పుడు అమెరికన్ సంస్థలపై భారతదేశంలో అనుమానాలు ఉండేవని రమేష్ రాస్తారు. కేవలాదేవ్, సైలెంట్ వ్యాలీలో ఎంత అలీ సొంత పని, ఎంత మహారాజా, రాజస్థాన్ అధికారులు, కేరళ సైన్స్ ఉద్యమం, ఇందిరా గాంధీ పని అన్నది తేలలేదు, ఆయన 1979 లేఖ పాఠాన్ని ఇచ్చిన మూలం మాకు కనిపించలేదు. ఆ ఉత్తరప్రత్యుత్తరాలు నెహ్రూ మెమోరియల్ మ్యూజియం అండ్ లైబ్రరీలో భద్రపరచబడ్డాయని రమేష్ అంటారు.