सलीम अली यांच्या बुक ऑफ इंडियन बर्ड्सने १९४१ मध्ये १८१ प्रजातींचे वर्णन केले, एस. डिलन रिप्ले यांच्यासह त्यांचे दहा खंडांचे हँडबुक १९७४ मध्ये पूर्ण झाले, आणि त्यांच्या आवाहनांनी केवलादेव आणि सायलेंट व्हॅलीच्या संरक्षणाला मदत केली

सलीम अली (१८९६ ते १९८७), भारताचे पक्षीमानव म्हणून ओळखले जाणारे, यांनी द बुक ऑफ इंडियन बर्ड्स लिहिले, जे बॉम्बे नॅचरल हिस्ट्री सोसायटीने (बीएनएचएस) प्रथम ऑगस्ट १९४१ मध्ये १८१ प्रजातींसह प्रकाशित केले. अमेरिकन पक्षीशास्त्रज्ञ एस. डिलन रिप्ले यांच्यासह त्यांनी हँडबुक ऑफ द बर्ड्स ऑफ इंडिया अँड पाकिस्तान लिहिले, ज्याचा पहिला खंड १९६८ मध्ये आला आणि जे १९७४ पर्यंत दहा खंडांचे होऊन पूर्ण झाले. भरतपूर येथील केवलादेव राष्ट्रीय उद्यानाला संरक्षण मिळवून देण्यात आणि केरळमधील सायलेंट व्हॅली वाचवण्यात त्यांनी मोलाची भूमिका बजावली, असे बीएनएचएस म्हणते. भारत सरकारने त्यांना १९५८ मध्ये पद्मभूषण आणि १९७६ मध्ये पद्मविभूषण दिले.

पिवळा गळा असलेली चिमणी

सलीम अली हे मुंबईतील एका कुटुंबातील नऊ अपत्यांपैकी सर्वात धाकटे होते. भारतीय राष्ट्रीय विज्ञान अकादमीने (आयएनएसए) प्रकाशित केलेल्या स्मृतिलेखात म्हटले आहे की तीन वर्षांचे होईपर्यंत त्यांनी दोन्ही पालक गमावले होते आणि मामा-मामींनी त्यांना वाढवले. बीएनएचएसचे स्वतःचे प्रोफाइल म्हणते की त्यांचे सुरुवातीचे छंद शिकार आणि शिकारीवरील पुस्तके होते, आणि ते घराजवळ डेझी एअर गनने पक्ष्यांची शिकार करत फिरत. एका चिमणीच्या गळ्यावर पिवळा पट्टा होता. ती त्यांनी बीएनएचएसकडे नेली, जिथे डब्ल्यू. एस. मिलार्ड यांनी तिला पिवळ्या गळ्याची चिमणी (Petronia xanthocollis) म्हणून ओळखले, त्यांना सोसायटीचा भरलेल्या पक्ष्यांचा संग्रह दाखवला आणि पुस्तके दिली. सलीम अली पक्षीशास्त्र आणि निसर्ग इतिहास केंद्र (सॅकॉन) त्यांचे वय सुमारे दहा सांगते. ते ६९ वर्षांहून अधिक काळ सदस्य राहिले, असे आयएनएसए स्मृतिलेख म्हणतो.

बीएनएचएस म्हणते की पहिल्या वर्षानंतर त्यांनी महाविद्यालय सोडले आणि १९१९ मध्ये कुटुंबाचा वुल्फ्राम (टंगस्टन धातुक) खाणकाम आणि लाकूड व्यवसाय सांभाळण्यासाठी ब्रह्मदेशातील टवॉय येथे गेले, आणि मोकळा वेळ जंगलांत घालवला. व्यवसाय अयशस्वी झाल्यावर ते मुंबईला परतले आणि सेंट झेवियर्स महाविद्यालयात फादर ब्लॅटर यांच्या हाताखाली प्राणिशास्त्राची पदवी पूर्ण केली. झूऑलॉजिकल सर्व्हे ऑफ इंडियातील पक्षीशास्त्रज्ञ पदासाठीचा त्यांचा अर्ज नाकारला गेला, ज्याचे वर्णन सोसायटीचे प्रोफाइल बीएनएचएससाठी फायदा असे करते. आयएनएसए स्मृतिलेख जोडतो की तेव्हा भारतात वैज्ञानिक पक्षीशास्त्रज्ञ घडवणारे कोणतेही विद्यापीठ किंवा संस्था नव्हती.

१९२६ मध्ये बीएनएचएसने, जी नव्यानेच सुरू झालेल्या प्रिन्स ऑफ वेल्स संग्रहालयाचा निसर्ग इतिहास विभाग सांभाळत होती, त्यांना तेथे मार्गदर्शक व्याख्याता नेमले. नंतर त्यांनी बर्लिनमध्ये प्राध्यापक एर्विन स्ट्रेसमान यांच्या हाताखाली प्रशिक्षण घेतले, ज्यांना आयएनएसए स्मृतिलेख त्यांचे आयुष्यभराचे गुरू म्हणतो. १९३० मध्ये मुंबईजवळील किहीम येथील सुगरणीच्या प्रजनन सवयींच्या सविस्तर अभ्यासाने ते क्षेत्र कार्याकडे वळले, ज्याला बीएनएचएस भारतातील पक्ष्यांच्या वर्तनाचा पहिला गंभीर अभ्यास म्हणते.

खर्चावर चाललेली दोन दशके सर्वेक्षणे

सॅकॉनचे प्रोफाइल म्हणते की त्यांनी संस्थानांतील पक्ष्यांचे सर्वेक्षण बीएनएचएससाठी विनामूल्य करण्याची तयारी दाखवली, फक्त तळ ठोकणे आणि प्रवासाचा खर्च सोसायटी आणि राज्य अधिकाऱ्यांनी द्यावा या अटीवर. आयएनएसए स्मृतिलेख महाराजे आणि राजपुत्रांवर अवलंबून असलेली, तुटपुंज्या अंदाजपत्रकांवरची कारकीर्द वर्णन करतो, ज्यात बीएनएचएस फक्त एक कातडी तयार करणारा (स्किनर) देत होती. १९२७ मध्ये सोसायटीचे निसर्ग शिक्षण संयोजक म्हणून काही काळ वगळता, तो म्हणतो, १९८० च्या दशकात पक्षीशास्त्रातील राष्ट्रीय प्राध्यापकपद मिळेपर्यंत त्यांनी पगार घेतला नाही.

बीएनएचएस त्यांची स्वातंत्र्यपूर्व सर्वेक्षणे सांगते: हैदराबाद (१९३१ ते १९३२), त्रावणकोर आणि कोचीन (१९३३), मध्य भारत (१९३८), म्हैसूर (१९३९ ते १९४०), कच्छ (१९४३ ते १९४४) आणि गुजरात (१९४४ ते १९४८). १९४७ नंतर ओरिसा (१९४८ ते १९४९), वऱ्हाड (१९५१), सिक्कीम (१९५२ ते १९५३), भूतान (१९६६ ते १९६९), गोवा (१९७२) आणि अरुणाचल प्रदेश (१९७९ ते १९८२) आले. सियासत वृत्त देते की हैदराबादच्या निजामाने त्यातील पहिले सर्वेक्षण नेमले. त्या सर्वेक्षणात माळढोक भेटला, ज्याची थरमधील संख्या आता सुमारे १३० असल्याचा अंदाज आहे, असे ते नोंदवते.

सर्वेक्षणांमागून पुस्तके आली: द बर्ड्स ऑफ कच्छ (१९४५), इंडियन हिल बर्ड्स (१९४९), द बर्ड्स ऑफ त्रावणकोर अँड कोचीन (१९५३, १९६८ मध्ये बर्ड्स ऑफ केरळ असे नामांतर) आणि द बर्ड्स ऑफ सिक्कीम (१९६२), असे बीएनएचएस सांगते. आयएनएसए स्मृतिलेख म्हणतो की प्रत्येक सर्वेक्षणाचे एक लक्ष्य होते. हैदराबाद सर्वेक्षणाने जर्डन्स कोर्सरचा शोध घेतला, जो अली यांच्या एका तरुण क्षेत्र-जीवशास्त्रज्ञाने नंतर कडप्पा जिल्ह्यात पुन्हा शोधला. फिन्स सुगरण ५० वर्षांहून अधिक काळानंतर कुमाऊँ तराईत पुन्हा सापडली. स्मृतिलेख पद्धतीचे वर्णन वही आणि पेन्सिल, दुर्बीण आणि सजग मन असे करतो.

ऑगस्ट १९४१ मधील द बुक ऑफ इंडियन बर्ड्स

१९२८ मध्ये बीएनएचएसने शाळांसाठी सुमारे २०० सामान्य भारतीय पक्ष्यांचे रंगीत तीन भिंतीचित्र तक्ते काढले, आणि तीच चित्रे पुन्हा वापरणारे पुस्तक योजले. पहिल्या आवृत्तीची प्रस्तावना म्हणते की आर्थिक मंदीमुळे संस्थांच्या तक्त्यांच्या मागण्या घटल्या आणि पुस्तक रखडले. १९४१ च्या आवृत्तीत १८१ प्रजाती आहेत, प्रत्येक रंगीत चित्रासह आणि सविस्तर वर्णनासह. अली यांनी लिहिले की चित्रे अनेकदा जिवंत चित्रे म्हणून कमकुवत होती, पण ओळखीला मदत करण्याइतकी अचूक होती.

प्रस्तावनेत दोन निवडी लक्षवेधी आहेत. इंचांऐवजी, पुस्तक प्रत्येक पक्ष्याची तुलना अकरा परिचित पक्ष्यांपैकी एकाशी करते, चिमणी आणि लावा यांपासून कावळा, घार आणि गिधाडापर्यंत, त्यामुळे ठिपकेदार होला मैना आणि कबुतर यांच्या मधल्या आकाराचा असे वर्णिले जाते. आणि स्थानिक नावे वगळली, कारण अली यांना आढळले होते की गरुड हे नाव वेगवेगळ्या ठिकाणी गिधाड, धनेश आणि हिरव्या कबुतराला लावले जाते.

१९६४ ची सातवी आवृत्ती २५६ पक्ष्यांना व्यापते आणि जिथे उपलब्ध तिथे हिंदी नावे जोडते. पुस्तक आता १३ व्या आवृत्तीत आहे आणि हिंदीत भाषांतरित झाले आहे, असे बीएनएचएस म्हणते. आर. जे. रणजित डॅनियल्स, एक पर्यावरणशास्त्रज्ञ, यांनी ऑक्टोबर २०२५ मध्ये मोंगाबे इंडियात लिहिले की त्याच्या ५०,००० हून अधिक प्रती विकल्या गेल्या आहेत.

रिप्ले यांच्यासह लिहिलेले हँडबुक

रिप्ले यांचे सिनॉप्सिस ऑफ द बर्ड्स ऑफ इंडिया अँड पाकिस्तान, बीएनएचएसने १९६१ मध्ये प्रकाशित केलेले, सुमारे २,१०० रूपांमध्ये सुमारे १,२०० प्रजाती नोंदवत होते. हँडबुकच्या खंड १ ची प्रस्तावना म्हणते की लेखकांना संपूर्ण वर्णनासाठी प्रत्येकी सुमारे ४०० पानांचे दहा खंड लागतील अशी अपेक्षा होती. अली यांचा वाटा साहित्यातून माहिती काढण्यासाठी नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ सायन्सेस ऑफ इंडियाच्या १९५२ आणि १९५३ मधील दोन वर्षांच्या संशोधन अधिछात्रवृत्तीने सुरू झाला. भारत सरकारच्या वैज्ञानिक संशोधन मंत्रालयाच्या अनुदानाने चार रंगी ठसे आणि लिपिकीय मदतीचा खर्च भागवला, आणि अमेरिकेतील मित्रांनी कलाकारांच्या मानधनासाठी परकीय चलनाची हमी दिली, ज्यामुळे प्रकल्प शक्य झाला असे प्रस्तावना म्हणते. हँडबुक ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटी प्रेसने बीएनएचएसच्या प्रायोजकत्वाखाली प्रकाशित केले, खंड १ १९६८ मध्ये आला.

बीएनएचएस कामाची वाटणी अशी वर्णन करते: रिप्ले यांनी वर्गीकरणशास्त्र घेतले, अली यांनी पर्यावरणशास्त्र आणि क्षेत्र निरीक्षण, ह्यू व्हिस्लर यांच्या टिपणांवर आधारित. १९७१ च्या हॉरा व्याख्यानात अली यांनी हँडबुकला स्टुअर्ट बेकर यांच्या फौना ऑफ ब्रिटिश इंडियाची सुधारित स्वरूपातील पुनर्रचना म्हटले. जयराम रमेश, इंदिरा गांधींचे पर्यावरणीय चरित्र लिहिणारे खासदार, म्हणतात की दहावा आणि अंतिम खंड त्यांनी १६ नोव्हेंबर १९७४ रोजी आपल्या निवासस्थानी प्रकाशित केला. डॅनियल्स संचात २,००० हून अधिक प्रजाती आणि उपप्रजाती मोजतात.

भरतपूर आणि बदकांच्या शिकारीचे राखीव क्षेत्र

केवलादेव भरतपूर शहराच्या २ किमी आग्नेयेला आहे. ते भरतपूरच्या महाराजांचे बदकांच्या शिकारीचे खासगी राखीव क्षेत्र म्हणून सुरू झाले, ज्याची तारीख १९८५ चा युनेस्को नामांकन सारांश १९०० देतो. सत्य प्रकाश मेहरा या संवर्धन जीवशास्त्रज्ञाने लिहिलेला साहपीडियाचा आढावा म्हणतो की स्वातंत्र्यानंतर, अली यांच्या सातत्यपूर्ण प्रयत्नांमुळे, शासकाने राखीव क्षेत्र राजस्थान सरकारला दिले. राज्याने ते १३ मार्च १९५६ रोजी नॅशनल कमिटी फॉर बर्ड प्रिझर्व्हेशन, इंडियाच्या सल्ल्याने पक्षी अभयारण्य म्हणून अधिसूचित केले. युनेस्कोचा सारांश म्हणतो की महाराजांनी शिकारीचे अधिकार १९७२ पर्यंत राखले, भारताने १९८१ मध्ये ते स्थळ रामसर पाणथळ म्हणून घोषित केले आणि १९८२ मध्ये ते राष्ट्रीय उद्यान झाले. युनेस्कोने १९८५ मध्ये त्याला जागतिक वारसा स्थळ म्हणून नोंदवले, आणि त्याच्या २,८७३ हेक्टरमध्ये ३७५ पक्षी प्रजातींची नोंद करते.

अली यांना ते ठिकाण लवकर माहीत होते. पीटर जॅक्सन यांनी सँक्चुअरी एशियामध्ये लिहिले की १९५९ मध्ये तेथे दिसलेला सायबेरियन क्रौंचांचा थवा, १९३७ मध्ये अली यांनी पाहिल्यानंतरचा पहिला नोंदवलेला होता, आणि अली १९५५ मध्ये उघड्या चोचीच्या करकोच्यांच्या पिल्लांना कडी घालण्यासाठी भरतपूरला गेले. १९७१ पर्यंत तेथील बीएनएचएसचे कडी घालण्याचे केंद्र त्याच्या दोन कायम केंद्रांपैकी एक होते, असे हॉरा व्याख्यान सांगते.

आयएनएसए स्मृतिलेख म्हणतो की त्यांच्या वेळीच केलेल्या हस्तक्षेपाने अभयारण्य वाचले, आणि बीएनएचएस प्रोफाइल म्हणते की केवलादेवला संरक्षित क्षेत्र घोषित करवण्यात त्यांची मोलाची भूमिका होती. रमेश आणखी पुढे जाऊन भरतपूरबाबत इंदिरा गांधींचे निर्णय हे अली यांच्या आवाहनांचा थेट परिणाम म्हणतात, आणि जोडतात की भारताने रामसर करारात सामील व्हावे हे अली यांनी त्यांना पटवले. ७ फेब्रुवारी १९७६ रोजी इंदिरा गांधींनी कुटुंबासह भेट दिली. अली त्यांना होडीतून घेऊन गेले, त्यांनी सुमारे ६० प्रजाती पाहिल्या, आणि उद्यानात जवळपास ७५ सायबेरियन क्रौंच होते, असे रमेश लिहितात. अभ्यागत नोंदवहीत त्यांनी अभयारण्यातून बसेस आणि आवाज आणणारा बाजूचा रस्ता बंद करावा असे लिहिले. रमेश जोडतात की १९७२ च्या वन्यजीव (संरक्षण) कायद्याने त्याच दशकात संरक्षण बळकट केले होते, आणि त्याच दशकात १९७५ मध्ये प्रोजेक्ट क्रोकोडाइल सुरू झाला.

सायलेंट व्हॅली आणि इंदिरा गांधींना पत्रे

सायलेंट व्हॅली हे केरळच्या पालक्काड जिल्ह्यातील वर्षावन आहे जिथे १२० मेगावॅटचा जलविद्युत प्रकल्प योजला होता. एस. गोपीकृष्ण वॉरियर मोंगाबे इंडियात लिहितात की पंतप्रधान मोरारजी देसाई यांनी १९७८ मध्ये धरणाला सशर्त मंजुरी दिली. इंदिरा गांधींनी अली यांना २ ऑक्टोबर १९७९ रोजी, त्यांच्या २७ सप्टेंबरच्या पत्राला उत्तर देताना लिहिले होते: “सायलेंट व्हॅलीबद्दलच्या तुमच्या चिंतेत मीही सहभागी आहे.” रमेश सायलेंट व्हॅली वाचवण्याच्या त्यांच्या संघर्षाला संवर्धक म्हणून त्यांची सर्वोच्च कामगिरी म्हणतात.

एम. जी. के. मेनन यांच्या नेतृत्वाखालील एका बहुशाखीय समितीने प्रकल्प रद्द करण्याची शिफारस केली, आणि गांधींनी १८ ऑक्टोबर १९८३ रोजी परवानगी नाकारण्याचा निर्णय घेतला, असे वॉरियर सांगतात. जंगल १५ नोव्हेंबर १९८४ रोजी राष्ट्रीय उद्यान म्हणून अधिसूचित झाले आणि पंतप्रधान राजीव गांधी यांनी ७ सप्टेंबर १९८५ रोजी त्याचे उद्घाटन केले. गाभा क्षेत्र ८९.५२ चौरस किलोमीटर होते, आणि नोव्हेंबर २००९ मध्ये १४७ चौरस किलोमीटरचे बफर क्षेत्र जोडले गेले.

आयएनएसए स्मृतिलेख सायलेंट व्हॅलीला अली यांनी वाचवलेल्या ठिकाणांमध्ये गणतो. इतरांनाही श्रेय दिले जाते. बिट्टू सहगल यांनी सँक्चुअरी एशियामध्ये लिहिले की अली आणि दिलनवाझ वारियावा यांच्या नेतृत्वाखालील बीएनएचएस यांनी इंदिरा गांधींशी थेट संपर्क साधला, केरळ शास्त्र साहित्य परिषद आणि एम. के. प्रसाद यांनी मोहीम चालवली, आणि आययूसीएनने धरणाला विरोध केला. वॉरियर रमेश यांना उद्धृत करतात की १९७९ पासून त्यांचा विरोध अली आणि माजी मुत्सद्दी के. पी. एस. मेनन यांनी घडवला. ते एन. डी. जयाल यांनाही उद्धृत करतात, जे म्हणतात की त्यांनी अली यांना जंगलाची चित्रफीत दाखवली आणि त्यानंतर अली यांनी पंतप्रधानांना पत्र लिहिले असा त्यांचा विश्वास आहे.

कडी घालणे, सन्मान आणि शेवटची वर्षे

जागतिक आरोग्य संघटनेने प्रायोजित करण्याची तयारी दाखवल्यानंतर, बीएनएचएसने १९६० मध्ये पक्षी स्थलांतर अभ्यास सुरू केला. म्हैसूरच्या शिमोगा जिल्ह्यात क्यासनूर फॉरेस्ट डिसीज हा नवा विषाणूजन्य रोग उद्भवला होता. हा विषाणू पश्चिम सायबेरियाशी केंद्रित एका विषाणूशी जवळून संबंधित होता, जिथे भारताचे अनेक स्थलांतरी पक्षी प्रजनन करतात, म्हणून पक्षी त्याच्या प्रसारात सामील असण्याची शक्यता दिसते असे अली यांनी लिहिले. सोसायटीने पक्षी जाळ्यात पकडून त्यांना कडी घातली, नंतर स्मिथसोनियन इन्स्टिट्यूशनसह, आणि १९७१ पर्यंत २,००,००० हून अधिक पक्ष्यांना कडी घातली होती. अली यांनी लिहिले की बाधित भागातील पक्षी आणि गोचीड यांत विषाणूचा शोध घेण्यात आतापर्यंत कोणताही सकारात्मक पुरावा मिळाला नव्हता.

सॅकॉनचे प्रोफाइल म्हणते की स्वातंत्र्यानंतर पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू यांच्या निधीतून त्यांनी बीएनएचएसला बंद पडण्यापासून वाचवले. रक्कम सांगणारे कोणतेही दस्तऐवज आम्हाला सापडले नाही. बीएनएचएस म्हणते की त्यांनी सोसायटीला आपले सर्वस्व दिले, ज्यात जे. पॉल गेटी पुरस्काराची रक्कम, जी ट्रिब्यून ५०,००० डॉलर सांगते, आणि त्यांच्या पुस्तकांची स्वामित्वधने होती.

आयएनएसए स्मृतिलेख एशियाटिक सोसायटीचे सुवर्णपदक नोंदवतो, ज्याला त्यांनी सर्वाधिक महत्त्व दिले कारण ती भारतीयासाठी पक्षीशास्त्राला मिळालेली पहिली मान्यता होती, आणि अलिगढ, दिल्ली आणि आंध्र विद्यापीठांच्या मानद डॉक्टरेट्सही. तो ब्रिटिश ऑर्निथॉलॉजिस्ट्स युनियनचे सुवर्णपदक आणि नेदरलँड्सचा ऑर्डर ऑफ द गोल्डन आर्क यांचीही नोंद करतो. डॅनियल्स आयएनएसएचे सुंदर लाल हॉरा पदक १९७० चे, सी. व्ही. रमण पदक १९७९ चे, राष्ट्रीय संशोधन प्राध्यापकपद १९८२ चे आणि वन्यजीव संवर्धनासाठीचा राष्ट्रीय पुरस्कार १९८३ चा असे देतात. बीएनएचएसचे छायाचित्र राष्ट्रपती फखरुद्दीन अली अहमद यांनी ३ एप्रिल १९७६ रोजी पद्मविभूषण प्रदान करताना दाखवते.

राजीव गांधींनी १९८५ मध्ये त्यांना राज्यसभेवर नामनिर्देशित केले. १ सप्टेंबर १९८५ रोजी, वयाच्या ८९ व्या वर्षी, अली यांनी लिहिले की ते “स्वतःला एक संधी देऊन पाहण्यास” तयार आहेत. ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटी प्रेसने त्याच वर्षी त्यांचे आत्मचरित्र द फॉल ऑफ अ स्पॅरो प्रकाशित केले. १३ एप्रिल १९८७ रोजी त्यांना रुग्णालयात नेण्यात आले, आणि रमेश लिहितात की राजीव गांधींच्या उपस्थितीसह बीएनएचएसचे एक चर्चासत्र ठरल्याप्रमाणे पार पडले. दोन महिन्यांनी अली यांचे निधन झाले. त्यांचे नाव धारण करणारे कोईम्बतूरमधील केंद्र सॅकॉन १९९० मध्ये पर्यावरण मंत्रालयाच्या अंतर्गत उत्कृष्टता केंद्र म्हणून स्थापन झाले.

जिथे स्रोत वेगळे सांगतात

आयएनएसए स्मृतिलेख त्यांची जन्मतारीख ११ नोव्हेंबर १८९६ देतो. बीएनएचएस आणि सॅकॉन १२ नोव्हेंबर देतात. बीएनएचएस एका उताऱ्यात हँडबुकचा कालावधी १९६८ ते १९७५ आणि दुसऱ्यात १९६४ ते १९७४ अशी दहा वर्षे सांगते, तर आयएनएसए स्मृतिलेख, रमेश आणि डॅनियल्स १९७४ हे ते पूर्ण झाल्याचे वर्ष देतात. बीएनएचएस गेटी पुरस्काराची तारीख १९७५ आणि ट्रिब्यून १९७६ देते. केवलादेवबाबत, युनेस्कोचा सारांश म्हणतो की ते १९८२ मध्ये राष्ट्रीय उद्यान झाले, तर साहपीडिया २६ ऑगस्ट १९८१ ची अधिसूचना देते. सॅकॉन नेहरूंनी मदत केली तेव्हा बीएनएचएसला १०० वर्षे जुनी संस्था म्हणते, पण सोसायटीचे स्वतःचे पान तिची स्थापना १५ सप्टेंबर १८८३ देते, ज्यानुसार १९४७ मध्ये ती ६४ वर्षांची होती.

रमेश लिहितात की १९७० च्या दशकात अली यांच्यावर, विशेषतः कम्युनिस्ट पक्षांच्या खासदारांकडून, रिप्ले आणि स्मिथसोनियनसह त्यांच्या कामावरून हल्ले झाले, अमेरिकन संस्थांवर भारतात संशय असण्याच्या काळात. केवलादेव आणि सायलेंट व्हॅलीमध्ये किती भाग अली यांच्या स्वतःच्या कृतीचा होता, आणि किती महाराजा, राजस्थानचे अधिकारी, केरळची विज्ञान चळवळ आणि इंदिरा गांधी यांच्या कामाचा, हे ठरलेले नाही, आणि त्यांच्या १९७९ च्या पत्राचा मजकूर देणारा कोणताही स्रोत आम्हाला सापडला नाही. रमेश म्हणतात की ती देवाणघेवाण नेहरू स्मारक संग्रहालय आणि ग्रंथालयात जतन केली आहे.