सचिन तेंडुलकरने १०० आंतरराष्ट्रीय शतके झळकावली, २४ फेब्रुवारी २०१० रोजी ग्वाल्हेर येथे पुरुषांच्या एकदिवसीय सामन्यातील पहिले द्विशतक केले आणि २०० कसोटींत १५,९२१ धावा केल्या

सचिन तेंडुलकरने १०० आंतरराष्ट्रीय शतके झळकावली, त्यापैकी ५१ कसोटींत आणि ४९ एकदिवसीय सामन्यांत (वनडे), आणि हा आकडा गाठणारा तो पहिला खेळाडू होता. ६ नोव्हेंबर २०२६ रोजी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेच्या (आयसीसी) हॉल ऑफ फेम पानावर तो २०० कसोटी खेळणारा पहिला खेळाडू, पुरुषांच्या एकदिवसीय सामन्यात २०० धावा करणारा पहिला खेळाडू, आणि कसोटी (१५,९२१ धावा) व एकदिवसीय (१८,४२६) या दोन्ही प्रकारांत सर्वाधिक धावा करणारा खेळाडू म्हणूनही नोंदलेला होता. १९८९ ते २०१३ या काळात तो ६६४ आंतरराष्ट्रीय सामने खेळला.

आकड्यांतील कारकीर्द

त्याच दिवशी वाचलेल्या ईएसपीएनक्रिकइन्फोच्या कारकीर्द तक्त्यानुसार कसोटीत त्याचे २०० सामने, ३२९ डाव आणि ३३ नाबाद डाव आहेत; ५३.७८ च्या सरासरीने १५,९२१ धावा, ५१ शतके, ६८ अर्धशतके आणि सर्वोच्च खेळी नाबाद २४८. एकदिवसीय सामन्यांत ४६३ सामने आणि ४५२ डावांत ४४.८३ च्या सरासरीने १८,४२६ धावा, ४९ शतके, ९६ अर्धशतके आणि सर्वोच्च खेळी नाबाद २०० अशी ओळ आहे. एका टी२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यात त्याने १० धावा जोडल्या. तिन्ही प्रकार मिळून ३४,३५७ आंतरराष्ट्रीय धावा होतात, आणि आयसीसीच्या पानावरही हीच बेरीज दिली आहे.

गोलंदाजी ही बाजूची गोष्ट होती, पण तिचा फायदा झाला: ऑफ स्पिन आणि लेग स्पिन मिसळून त्याने कसोटीत ४६ आणि एकदिवसीय सामन्यांत १५४ बळी घेतले; एकदिवसीय सामन्यातील सर्वोत्तम गोलंदाजी ३२ धावांत ५ बळी. ब्रिटानिकाच्या म्हणण्यानुसार भागीदारी फोडण्यासाठी त्याला डावाच्या उत्तरार्धात अनेकदा गोलंदाजीला आणले जाई, आणि ईडन गार्डन्सवर ऑस्ट्रेलियाविरुद्धच्या २००१ च्या कसोटीच्या दुसऱ्या डावात त्याने तीन बळी घेतले. हा सामना लक्ष्मणचे २८१ आणि द्रविडचे १८० या लेखात सांगितला आहे.

जुलै २०२५ पर्यंतच्या स्थितीनुसार, ब्रिटानिका सर्वाधिक कसोटी खेळलेल्यांच्या यादीत त्याला २०० सह पहिल्या क्रमांकावर ठेवते, जेम्स अँडरसनच्या १८८ च्या पुढे.

कराची, नोव्हेंबर १९८९

तेंडुलकरचा जन्म २४ एप्रिल १९७३ रोजी बॉम्बे (आताचे मुंबई) येथे झाला. १५ नोव्हेंबर १९८९ रोजी सुरू झालेल्या सामन्यात त्याने कराचीत पाकिस्तानविरुद्ध कसोटी पदार्पण केले. तेव्हा तो १६ वर्षे २०५ दिवसांचा होता, आणि ब्रिटानिका याची नोंद भारतीय कसोटी क्रिकेटपटूचे सर्वात लहान वयातील पदार्पण अशी करते.

धावफलकानुसार तो सहाव्या क्रमांकावर आला, २४ चेंडूंत दोन चौकारांसह १५ धावा केल्या आणि वकार युनूसने त्याला त्रिफळाचीत केले. पाकिस्तानने ४०९ आणि ५ बाद ३०५ घोषित, भारताने २६२ आणि ४५३ च्या पाठलागात ३ बाद ३०३ धावा केल्या, आणि सामना अनिर्णित राहिला; कपिल देव सामनावीर ठरला.

त्या मालिकेत पुढे तो चेहऱ्यावर चेंडू लागून जखमी झाला, ब्रिटानिकाच्या वर्णनानुसार चौथ्या कसोटीत एका आखूड टप्प्याच्या चेंडूने, आणि तरीही फलंदाजी करत राहिला; याबाबत ईएसपीएनक्रिकइन्फो सहमत आहे. ब्रिटानिका पुढे सांगते की त्याचे पहिले कसोटी अर्धशतक दुसऱ्या सामन्यात आले.

पहिले कसोटी शतक १९९० मध्ये इंग्लंडविरुद्ध आले. ईएसपीएनक्रिकइन्फो त्याला ओल्ड ट्रॅफर्ड येथील सामना वाचवणारी खेळी म्हणते, जी त्याने १७ व्या वर्षी केली, आणि ब्रिटानिकाच्या म्हणण्यानुसार त्यामुळे तो कसोटी शतक करणारा सर्वात तरुण भारतीय ठरला. ब्रिटानिकानुसार १९९१ आणि १९९२ मध्ये सिडनी येथे १४८ आणि पर्थ येथे ११४ अशा खेळ्या आल्या, आणि ईएसपीएनक्रिकइन्फोचे प्रोफाइल वेगवान वाका खेळपट्टीवरील शतकाची गणना ऑस्ट्रेलियात खेळल्या गेलेल्या सर्वोत्तम खेळ्यांत करते. त्याच प्रोफाइलनुसार वयाची २५ वर्षे पूर्ण होण्याआधी त्याची १६ कसोटी शतके झाली होती.

एकदिवसीय क्रिकेट नंतर आले. ब्रिटानिका सांगते की १९९४ च्या सुरुवातीला तो सलामीला फलंदाजीसाठी वर आला आणि त्याच वर्षी त्याने पहिले एकदिवसीय शतक केले; ईएसपीएनक्रिकइन्फो ते त्याच्या ७९ व्या एकदिवसीय सामन्यात नोंदवते. ईएसपीएनक्रिकइन्फो पुढे सांगते की २००० मध्ये तो ५० आंतरराष्ट्रीय शतके करणारा पहिला फलंदाज झाला, आणि २००८ मध्ये ब्रायन लाराला मागे टाकून कसोटीतील सर्वाधिक धावा करणारा फलंदाज बनल्याचे दोन्ही स्रोत सांगतात.

ग्वाल्हेरमध्ये नाबाद २००

पुरुषांच्या एकदिवसीय सामन्यातील पहिले द्विशतक २४ फेब्रुवारी २०१० रोजी ग्वाल्हेर येथील कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियमवर, दक्षिण आफ्रिकेविरुद्धच्या दुसऱ्या एकदिवसीय सामन्यात आले. दिवस-रात्र सामन्यात भारताने फलंदाजी निवडली, आणि चौथ्या षटकात २५ धावसंख्येवर वीरेंद्र सेहवाग ९ धावा करून बाद झाला.

तेंडुलकर १४७ चेंडूंत २५ चौकार आणि ३ षटकारांसह नाबाद २०० धावांवर राहिला; स्ट्राइक रेट १३६.०५. ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील सामन्याचा क्रम त्याचे अर्धशतक ३७ चेंडूंत, शतक ९० चेंडूंत, दीडशतक ११८ चेंडूंत आणि २०० धावा १४७ चेंडूंत झाल्याचे नोंदवतो. असोसिएटेड प्रेसच्या म्हणण्यानुसार, यापूर्वीची एकदिवसीय सामन्यातील सर्वोच्च धावसंख्या १९४ होती, जी पाकिस्तानच्या सईद अन्वरने मे १९९७ मध्ये चेन्नई येथे भारताविरुद्ध केली होती आणि झिम्बाब्वेच्या चार्ल्स कॉव्हेंट्रीने ऑगस्ट २००९ मध्ये बुलावायो येथे बांगलादेशविरुद्ध तिची बरोबरी केली. त्या दिवसाआधी तेंडुलकरची स्वतःची सर्वोत्तम खेळी नोव्हेंबर १९९९ मध्ये हैदराबाद येथे न्यूझीलंडविरुद्ध नाबाद १८६ होती.

दिनेश कार्तिकने ७९ धावा केल्या आणि २१९ वर बाद झाला, म्हणजे दुसऱ्या गड्यासाठी १९४ धावांची भागीदारी झाली. त्यानंतर एम. एस. धोनीने ३५ चेंडूंत नाबाद ६८ धावा केल्या, आणि भारताने ५० षटकांत ३ बाद ४०१ धावा केल्या. दक्षिण आफ्रिकेचा संघ ४२.५ षटकांत २४८ धावांवर बाद झाला, एबी डिव्हिलियर्स १०१ चेंडूंत नाबाद ११४ धावांवर राहिला, आणि भारताने १५३ धावांनी विजय मिळवला; तेंडुलकर सामनावीर ठरला. ईएसपीएनक्रिकइन्फोच्या प्रोफाइलमध्ये नमूद आहे की तो तेव्हा ३७ वर्षांपेक्षा थोडा कमी वयाचा होता.

आयसीसीने त्याला २०१० चा वर्षातील सर्वोत्तम क्रिकेटपटू म्हणून निवडले, असे ब्रिटानिका सांगते; त्या काळात त्याने द्विशतकाबरोबरच कसोटीत १,००० हून अधिक धावा केल्या होत्या.

२०११ आणि शंभरावे शतक

आयसीसीच्या वर्णनानुसार २०११ हे वर्ष तेंडुलकरने अखेर पहिला विश्वचषक जिंकल्याचे होते; वयाच्या ३७ व्या वर्षी तो त्या स्पर्धेत भारताचा सर्वाधिक धावा करणारा फलंदाज ठरला. भारताच्या १९८३ मधील आधीच्या विजेतेपदाबद्दल कपिल देवचे नाबाद १७५ आणि लॉर्ड्सचा अंतिम सामना या वृत्तांतात लिहिले आहे.

त्याचे ९९ वे आंतरराष्ट्रीय शतक, नागपूर येथे दक्षिण आफ्रिकेविरुद्ध १११ धावा, त्या स्पर्धेत १२ मार्च २०११ रोजी आले, असे एपी आणि ब्रिटानिका दोघेही सांगतात. १००वे शतक शुक्रवार, १६ मार्च २०१२ रोजी, ढाक्यातील मीरपूर येथील शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय स्टेडियमवर बांगलादेशविरुद्धच्या आशिया चषक सामन्यात आले.

त्याने १४७ चेंडूंत १२ चौकार आणि एका षटकारासह ११४ धावा केल्या आणि ६३ चेंडूंत अर्धशतक गाठले. एपीच्या वृत्तानुसार, फिरकी गोलंदाज शाकिब अल हसनच्या चेंडूवर स्क्वेअर लेगकडे हलकेच एकेरी धाव घेऊन शतक पूर्ण झाले. विराट कोहलीने ६६ धावा आणि सुरेश रैनाने ३८ चेंडूंत ५१ धावा केल्या, भारताने ५ बाद २८९ धावा केल्या, आणि यष्टिरक्षकाने मशरफी मुर्तझाच्या गोलंदाजीवर ४७ व्या षटकात तेंडुलकरला झेलबाद केले. बांगलादेशने ५ बाद २९३ धावा करून चार चेंडू राखून विजय मिळवला; ३१ चेंडूंत ४९ धावा करणारा शाकिब सामनावीर ठरला.

नंतर तेंडुलकर एका दूरचित्रवाणी वाहिनीला म्हणाला, एपीने त्याला उद्धृत केल्यानुसार: “तुम्ही किती शतके करता याने काही फरक पडत नाही, तुम्हाला तरीही मेहनत करावीच लागते.” त्याच वर्षी पुढे त्याने एकदिवसीय सामन्यांतून निवृत्ती जाहीर केली, असे ईएसपीएनक्रिकइन्फो सांगते.

वानखेडेवरील २००वी कसोटी

त्याची २००वी आणि अखेरची कसोटी १४ नोव्हेंबर २०१३ रोजी मुंबईतील वानखेडे स्टेडियमवर वेस्ट इंडिजविरुद्ध सुरू झाली आणि १६ नोव्हेंबरला संपली. तेंडुलकरने ११८ चेंडूंत १२ चौकारांसह ७४ धावा केल्या, आणि नरसिंग देवनारायणच्या गोलंदाजीवर डॅरेन सॅमीने त्याला झेलबाद केले.

भारताने ४९५ धावा केल्या, त्यात चेतेश्वर पुजाराने ११३ आणि रोहित शर्माने नाबाद १११ धावा केल्या. वेस्ट इंडिज १८२ आणि १८७ धावांवर बाद झाले, आणि भारताने एक डाव आणि १२६ धावांनी विजय मिळवला; प्रज्ञान ओझाच्या ४० धावांत ५ आणि ४९ धावांत ५ बळींमुळे तो सामनावीर ठरला.

सन्मान

भारताच्या राजपत्रात सचिन रमेश तेंडुलकर (क्रीडा, क्रिकेट, मुंबई, महाराष्ट्र) हे नाव २६ जानेवारी १९९९ रोजी जाहीर झालेल्या पद्मश्री पुरस्कारांमध्ये आहे, आणि ५ मे २००८ च्या अधिसूचनेत पद्मविभूषणाखाली आहे. ब्रिटानिका १९९४ चा अर्जुन पुरस्कार आणि १९९७ ते १९९८ च्या हंगामासाठीचा सर्वोच्च क्रीडा पुरस्कार खेलरत्न यांची भर घालते.

तो निवृत्त झाला त्या दिवशी, १६ नोव्हेंबर २०१३ रोजी, त्याच्यासाठी आणि शास्त्रज्ञ सी. एन. आर. राव यांच्यासाठी भारतरत्न जाहीर झाला, असे बीसीसीआय सांगते. निरोपाच्या पत्रकार परिषदेत त्याने तो आपल्या आईला आणि “भारतातील सर्व मातांना” अर्पण केला. राष्ट्रपती प्रणव मुखर्जी यांनी ४ फेब्रुवारी २०१४ रोजी राष्ट्रपती भवनात हा पुरस्कार प्रदान केला, असे राष्ट्रपती सचिवालयाची नोंद सांगते. बीसीसीआय आणि ब्रिटानिका दोघेही तेंडुलकरचे वर्णन हा पुरस्कार मिळवणारा पहिला क्रीडापटू असे करतात, आणि बीसीसीआय पुढे सांगते की ४० व्या वर्षी तो त्याचा सर्वात तरुण मानकरी होता.

२०१९ मध्ये त्याचा आयसीसी हॉल ऑफ फेममध्ये समावेश झाला. जून २०२५ मध्ये आयसीसीने इंग्लंड आणि भारत यांच्यातील कसोटी मालिकेसाठी अँडरसन-तेंडुलकर चषक जाहीर केला, तो त्याच्या आणि जेम्स अँडरसनच्या नावाने, अशी नोंद ब्रिटानिका करते.

आकडे जिथे वेगवेगळे आहेत

जो वाचक फक्त दोन मुख्य प्रकारांची बेरीज करतो त्याला ३४,३४७ मिळतात, म्हणजे ३४,३५७ या एकूण संख्येपेक्षा दहाने कमी. गहाळ १० धावा त्याच्या एकमेव टी२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यातील आहेत, आणि आयसीसी व गल्फ न्यूज दोन्ही मोठा आकडा छापतात.

शंभराव्या शतकाच्या प्रतीक्षेबद्दलचे वर्णनही वेगवेगळे आहे. एपी म्हणते की तो पूर्ण एक वर्ष अडकून पडला होता, तर ब्रिटानिका ९९ व्या आणि १००व्या शतकादरम्यान ३३ डाव मोजते, आणि ती प्रतीक्षा लांबत गेली तसतशी जनतेची छाननी वाढत गेली असे सांगते.

आयसीसी द्विशतकाचे वर्णन पुरुषांच्या एकदिवसीय सामन्यातील पहिले असे करते, ब्रिटानिका ते पुरुष क्रिकेटपटूचे पहिले असे म्हणते, तर त्या दिवशीचे एपीचे वृत्त त्याला या प्रकारातील पहिले म्हणते.

ब्रिटानिका त्याचा कर्णधार म्हणून विक्रम, २००० मध्ये संपलेल्या कालखंडांसाठी, एकदिवसीय सामन्यांत ३१ टक्के आणि कसोटीत १६ टक्के विजयाची टक्केवारी असा देते.