https://tuput.com/blog/mr/ tuput in Marathi: मराठी https://tuput.com/logo-512.png https://tuput.com/blog/mr/ Thu, 15 Oct 2026 06:56:24 GMT mr https://tuput.com/blog/mr/a-union-of-states-what-article-1-means-and-how-india-s-federalism-differs/ https://tuput.com/blog/mr/a-union-of-states-what-article-1-means-and-how-india-s-federalism-differs/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये union of states article 1 article 3 indian federalism constitution of india state reorganisation sarkaria commission punchhi commission संविधान सभेने 'संघराज्यीय' आणि 'प्रदेश' हे शब्द नाकारले आणि 'राज्यांचा संघ' कायम ठेवला. ती निवड प्रत्यक्षात कशी चालते, हे तारखांसह उदाहरणे, न्यायालयीन निर्णय आणि केंद्र-राज्य संबंधांचा आढावा घेणाऱ्या दोन आयोगांसह येथे दिले आहे. https://tuput.com/blog/mr/drdo-s-june-and-july-2026-test-series-from-ballistic-missile-defence-to-kusha/ https://tuput.com/blog/mr/drdo-s-june-and-july-2026-test-series-from-ballistic-missile-defence-to-kusha/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू युद्ध आणि शौर्य drdo missile tests 2026 ballistic missile defence kusha air defence lrlacm mission sudarshan chakra modern india सहा आठवड्यांत चार शस्त्रे, प्रत्येक एका प्रेस इन्फर्मेशन ब्युरोच्या प्रसिद्धीपत्रकात वर्णन केलेले. प्रत्येक चाचणी काय होती, मंत्रालय तिच्याबद्दल काय म्हणते, कोणते आकडे कधीच प्रकाशित झाले नाहीत, आणि कुशा पुढे कुठे जाते. https://tuput.com/blog/mr/directive-principles-and-fundamental-duties-the-parts-courts-cannot-enforce/ https://tuput.com/blog/mr/directive-principles-and-fundamental-duties-the-parts-courts-cannot-enforce/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये directive principles of state policy fundamental duties article 37 article 51a minerva mills constitution of india right to education champakam dorairajan न्यायालयांना दूर राहायला सांगणारे एक कलम, या भागांना हक्कांच्या खाली ठेवणारा १९५१ चा निकाल, आणि दोघांना पुन्हा समतोलात आणणारा १९८० चा निकाल. संविधानाच्या न अंमलात आणता येणाऱ्या भागांनी प्रत्यक्षात काय केले. https://tuput.com/blog/mr/emergency-provisions-in-the-constitution-articles-352-356-and-360/ https://tuput.com/blog/mr/emergency-provisions-in-the-constitution-articles-352-356-and-360/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये emergency provisions article 352 article 356 article 360 president's rule 44th amendment constitution of india तीन कलमे, प्रत्येकाला संसदीय मुदत, आणि १९७९ मध्ये नियम पुन्हा लिहिणारी एक दुरुस्ती. प्रत्येक आणीबाणी अधिकार काय परवानगी देतो, त्याला कोण रोखू शकतो, आणि मर्यादांबद्दल सर्वोच्च न्यायालयाने काय म्हटले आहे, याची साधी सफर. https://tuput.com/blog/mr/free-legal-aid-and-lok-adalats-how-india-delivers-access-to-justice/ https://tuput.com/blog/mr/free-legal-aid-and-lok-adalats-how-india-delivers-access-to-justice/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये legal aid nalsa lok adalat article 39a legal services authorities act tele-law permanent lok adalat access to justice शेतमजूर, एक महिला, वकील नसलेला कैदी: प्रत्येक जण जिल्हा विधी सेवा प्राधिकरणाकडे मोफत वकील मागू शकतो. हा हक्क, त्याच्या बाजूचे तडजोड मंच, आणि २०२५ व २०२६ चे अधिकृत आकडे. https://tuput.com/blog/mr/fundamental-rights-in-india-what-article-12-to-35-guarantee/ https://tuput.com/blog/mr/fundamental-rights-in-india-what-article-12-to-35-guarantee/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये fundamental rights constitution of india article 21 article 32 right to privacy supreme court of india part iii puttaswamy बिगर नागरिकांसाठीचे हक्क, खासगी व्यक्तींविरुद्धचे हक्क, १९७९ मध्ये काढला गेलेला एक हक्क आणि २०१७ मध्ये सापडलेला एक हक्क. संविधानाचा भाग III कलमवार, त्याला आकार देणाऱ्या न्यायालयीन निकालांसह. https://tuput.com/blog/mr/gslv-f17-launches-the-eos-05-earth-observation-satellite/ https://tuput.com/blog/mr/gslv-f17-launches-the-eos-05-earth-observation-satellite/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू विज्ञान आणि अवकाश eos-05 gslv-f17 isro geosynchronous orbit earth observation gslv sriharikota cryogenic stage १९ वे जीएसएलव्ही क्रायोजेनिक तिसऱ्या टप्प्यासह झेपावले आणि जीएसएलव्हीचा आतापर्यंतचा सर्वात जड पेलोड सोडला. इस्रोने प्रसिद्ध केलेले कक्षेचे आकडे, प्रक्षेपणावेळी नोंदवलेले प्रतिमा आकडे, आणि अजून काय अपुष्ट आहे ते येथे आहे. https://tuput.com/blog/mr/how-a-bill-becomes-an-act-in-india-step-by-step/ https://tuput.com/blog/mr/how-a-bill-becomes-an-act-in-india-step-by-step/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये how a bill becomes a law parliament of india legislative process article 108 joint sitting presidential assent private members bill bharatiya nyaya sanhita मंत्रालयाच्या फाईलपासून राजपत्रापर्यंत मार्गाचा क्रम ठरलेला आहे पण वेग ठरलेला नाही. २०२६ मधील चार दिवसांचा प्रवास, २०२३ मध्ये मागे घेऊन पुन्हा मांडलेले फौजदारी कायद्याचे विधेयक, आणि दोन सभागृहांतील वाद मिटवण्यासाठी संसदेने घेतलेल्या तीन संयुक्त बैठका. https://tuput.com/blog/mr/how-a-case-reaches-the-supreme-court-jurisdiction-appeals-and-special-leave/ https://tuput.com/blog/mr/how-a-case-reaches-the-supreme-court-jurisdiction-appeals-and-special-leave/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये supreme court of india article 136 special leave petition article 32 article 131 curative petition article 143 constitution bench सरकारे एका कलमाखाली दावा करतात, नागरिक दुसऱ्या कलमाखाली याचिका करतात, आणि उच्च न्यायालयात हरलेला पक्षकार तिसऱ्या कलमाखाली अनुमती मागतो. प्रत्येक प्रकारचे प्रकरण कोणता मार्ग घेते, ९० आणि ६० दिवसांच्या मर्यादा, आणि हरल्यानंतरही काय करून पाहता येते. https://tuput.com/blog/mr/how-a-state-budget-works-revenue-borrowing-and-the-limits-set-by-article-293/ https://tuput.com/blog/mr/how-a-state-budget-works-revenue-borrowing-and-the-limits-set-by-article-293/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये state budget article 293 state finances state government securities fiscal responsibility net borrowing ceiling rbi state finances article 202 राज्ये आपले अर्थसंकल्प संसदेप्रमाणेच घटनात्मक योजनेखाली संमत करतात, पण रिझर्व्ह बँक सर्वाधिक बारकाईने ज्या कर्जावर लक्ष ठेवते ते त्यांच्याकडे असते. येथे विधानसभेचे अधिकार, पैशाचे स्रोत, कर्जाचे नियम आणि त्यांवरील आता सर्वोच्च न्यायालयासमोर असलेला एक प्रश्न. https://tuput.com/blog/mr/how-an-indian-district-is-run-the-collector-the-police-chief-and-the-district-panchayat/ https://tuput.com/blog/mr/how-an-indian-district-is-run-the-collector-the-police-chief-and-the-district-panchayat/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये district administration district collector district magistrate superintendent of police zilla panchayat aspirational districts programme land revenue local government directory वारसाने मिळालेला भूखंड, प्रतिबंधात्मक आदेश, आपत्ती आणि पोलिसांची नेमणूक, हे चार प्रश्न एकाच जिल्ह्यात वेगवेगळ्या कार्यालयांपर्यंत पोहोचतात. कोणता अधिकार कोणाकडे, कोणत्या कलमाखाली, आणि नीती आयोगाच्या ११२ जिल्ह्यांच्या गुणपत्रकात काय आढळले, ते येथे आहे. https://tuput.com/blog/mr/how-gst-works-the-gst-council-and-how-states-and-the-centre-share-the-tax/ https://tuput.com/blog/mr/how-gst-works-the-gst-council-and-how-states-and-the-centre-share-the-tax/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये gst gst council article 279a 101st amendment cgst sgst igst gst rate slabs gst compensation cess centre-state relations एक कर, तीन नावे, आणि अशी परिषद जिथे केंद्र किंवा राज्ये यांपैकी कोणीही एकट्याने दर मंजूर करू शकत नाही. घटनात्मक मजकूर, सप्टेंबर २०२६ चा पैसा, संपलेले भरपाईचे आश्वासन, आणि दोन्ही बाजूंनी सोळाव्या वित्त आयोगाला काय सांगितले. https://tuput.com/blog/mr/how-india-appoints-its-judges-the-collegium-and-the-njac-case/ https://tuput.com/blog/mr/how-india-appoints-its-judges-the-collegium-and-the-njac-case/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये judicial appointments collegium system njac 99th amendment judges cases supreme court of india high courts article 124 कलम १२४ मधील एक शब्द, सल्लामसलत, संविधान सभेपासून पाच न्यायाधीशांच्या कॉलेजियमपर्यंत चार दशकांच्या वादाचा वाहक ठरला. प्रक्रिया टप्प्याटप्प्याने, अयशस्वी झालेली किंवा रद्द झालेली आयोग विधेयके, आणि २०२६ मधील रिक्त पदांची संख्या, हे सर्व येथे. https://tuput.com/blog/mr/how-india-elects-its-president-the-electoral-college-and-the-value-of-a-vote/ https://tuput.com/blog/mr/how-india-elects-its-president-the-electoral-college-and-the-value-of-a-vote/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये president of india electoral college article 55 single transferable vote presidential election 2022 vice-president of india 1971 census उत्तर प्रदेशातील आमदाराच्या मताचे मोल २०८ आहे आणि सिक्कीममधील आमदाराच्या मताचे ७, तरीही राज्ये आणि संसद शेवटच्या काही गुणांपर्यंत समतोल राखतात. गणित, मतपत्रिका आणि हस्तांतरणापर्यंत गेलेली एकमेव मोजणी. https://tuput.com/blog/mr/how-india-goes-to-war-the-constitution-parliament-and-the-armed-forces/ https://tuput.com/blog/mr/how-india-goes-to-war-the-constitution-parliament-and-the-armed-forces/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये war powers article 53 supreme command union list article 355 armed forces special powers act cabinet committee on security constitution of india संविधानात युद्ध कोण घोषित करते याबद्दल कलम नाही. उत्तर १९६१ च्या एका कार्यकारी आदेशात, युद्ध आणि शांतता नावाच्या सातव्या अनुसूचीतील नोंदीत, आणि लष्कर देशात काय करू शकते याबाबतच्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या दोन निकालांत आहे. https://tuput.com/blog/mr/how-india-s-civil-law-works-contracts-property-and-the-civil-procedure-code/ https://tuput.com/blog/mr/how-india-s-civil-law-works-contracts-property-and-the-civil-procedure-code/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये civil law code of civil procedure indian contract act limitation act specific relief act arbitration commercial courts act mediation act 2023 सही केलेल्या कराराकडून हुकूमनाम्यापर्यंतचा साधा प्रवास. कोणता कायदा कशावर चालतो, दावेदाराच्या विरोधात कोणती घड्याळे चालतात, आणि लवाद आणि मध्यस्थी पूर्ण खटल्याला कुठे पर्याय देतात. https://tuput.com/blog/mr/how-india-s-criminal-law-changed-in-2024-the-bns-bnss-and-bsa/ https://tuput.com/blog/mr/how-india-s-criminal-law-changed-in-2024-the-bns-bnss-and-bsa/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये bharatiya nyaya sanhita bharatiya nagarik suraksha sanhita bharatiya sakshya adhiniyam criminal law reform indian penal code zero fir electronic evidence criminal procedure झिरो FIR, गुन्ह्याच्या ठिकाणी न्यायवैद्यक भेटी, निकालाच्या मुदती आणि प्रत्येक फोन व्हिडिओसाठी हॅश मूल्य असलेले प्रमाणपत्र. तीन संहितांनी व्यवहारात काय बदलले, कोणती जुनी प्रकरणे अजूनही जुन्या कायद्यांखाली चालतात, आणि न्यायालयांना काय विचारले गेले आहे, याचा कलमवार आढावा. https://tuput.com/blog/mr/how-india-votes-the-election-commission-evms-and-the-model-code/ https://tuput.com/blog/mr/how-india-votes-the-election-commission-evms-and-the-model-code/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये election commission of india article 324 evm and vvpat model code of conduct electoral roll delimitation lok sabha election 2024 constitution of india भारतीय निवडणुकीमागील यंत्रणेची टप्प्याटप्प्याने ओळख, आयुक्त आणि मतदार यादीपासून मतदान यंत्र, आचारसंहिता आणि मतमोजणीच्या दिवसापर्यंत, प्रत्येक भागाला आकार देणाऱ्या न्यायालयीन निर्णयांसह. https://tuput.com/blog/mr/how-indian-courts-are-organised-supreme-court-high-courts-and-the-district-judiciary/ https://tuput.com/blog/mr/how-indian-courts-are-organised-supreme-court-high-courts-and-the-district-judiciary/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये indian judiciary supreme court of india high courts district courts collegium national judicial data grid ecourts tribunals कोण कुठे बसते, कोण कोणाची नियुक्ती करते आणि ५.८ कोटी प्रलंबित प्रकरणे कुठे आहेत. भारतीय न्यायव्यवस्थेचा साधा नकाशा, प्रत्येक आकड्याला तारखेसह. https://tuput.com/blog/mr/how-india-s-states-differ-in-language-policy-official-languages-and-the-three-language-formula/ https://tuput.com/blog/mr/how-india-s-states-differ-in-language-policy-official-languages-and-the-three-language-formula/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये official languages article 345 three-language formula nep 2020 tamil nadu language policy state official language acts medium of instruction १६ राज्यांचे कायदे काय म्हणतात त्याचा एक तक्ता, मग कुटुंबांपर्यंत पोहोचणारे शालेय नियम: पाच राज्यांत मुलाला कोणत्या भाषा शिकाव्या लागतात, दोन राष्ट्रीय दस्तऐवज काय परवानगी देतात, आणि तमिळनाडू आणि महाराष्ट्र कुठे उभे आहेत. https://tuput.com/blog/mr/how-panchayats-and-municipalities-work-the-73rd-and-74th-amendments/ https://tuput.com/blog/mr/how-panchayats-and-municipalities-work-the-73rd-and-74th-amendments/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये panchayati raj 73rd amendment 74th amendment gram sabha urban local bodies state finance commission women's reservation in panchayats local self-government सरासरी ग्रामपंचायत ४,६५९ लोकांची सेवा करते, तर एक महानगरपालिका लाखो लोकांची, आणि दोन्हीकडे नगरसेवक संविधानाने ठरवलेल्या पाच वर्षांच्या घड्याळानुसार निवडले जातात. त्यामागील कलमे, आकडे आणि न्यायालयीन निकाल येथे आहेत. https://tuput.com/blog/mr/how-the-armed-forces-take-orders-the-president-the-cabinet-and-the-chiefs/ https://tuput.com/blog/mr/how-the-armed-forces-take-orders-the-president-the-cabinet-and-the-chiefs/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये armed forces article 53 supreme commander cabinet committee on security chief of defence staff department of military affairs ministry of defence civil-military relations कागदावर सर्वोच्च कमांड राष्ट्रपतींकडे आहे, आणि प्रत्यक्षात कोण निर्णय घेते ते सरकारचे नियम सांगतात. समिती, मंत्रालय, तीन प्रमुख आणि तयार व्हायला वीस वर्षे लागलेले पद, यांचा हा आढावा. https://tuput.com/blog/mr/how-parliament-sessions-and-committees-work-budget-monsoon-winter/ https://tuput.com/blog/mr/how-parliament-sessions-and-committees-work-budget-monsoon-winter/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये parliament of india budget session monsoon session winter session question hour standing committees public accounts committee article 85 संविधानात अर्थसंकल्पीय, पावसाळी किंवा हिवाळी अधिवेशनाचे नाव नाही. २०२५ ते २०२६ च्या संसदीय वर्षाची सफर दाखवते की राष्ट्रपतींचे समन्स, प्रश्नांसाठीची सोडत आणि २२ खासदारांची समिती यांतून कामाचे वेळापत्रक कसे तयार होते. https://tuput.com/blog/mr/how-the-centre-and-states-share-power-the-seventh-schedule-s-three-lists/ https://tuput.com/blog/mr/how-the-centre-and-states-share-power-the-seventh-schedule-s-three-lists/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये seventh schedule union list state list concurrent list centre-state relations article 246 legislative powers indian federalism रेल्वे, पोलीस आणि शाळा प्रत्येक वेगळ्या सूचीत आहेत. तीन सूचींत काय आहे, त्या एकमेकींशी भिडल्यावर कोणता कायदा जिंकतो, संसद राज्याच्या विषयावर पाऊल टाकू शकते असे चार मार्ग, आणि सरकारिया व पुंछी आयोगांनी काय सल्ला दिला ते येथे. https://tuput.com/blog/mr/how-the-constitution-is-amended-article-368-and-the-106-amendments/ https://tuput.com/blog/mr/how-the-constitution-is-amended-article-368-and-the-106-amendments/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये article 368 constitutional amendment basic structure kesavananda bharati 106th amendment women's reservation delimitation constitution of india कार्यपद्धती संविधान सभेत १७ सप्टेंबर १९४९ रोजी ठरली आणि तेव्हापासून न्यायालयात आणि लोकसभेत तिची कसोटी लागत आली आहे. तीन मार्ग, ऐतिहासिक कायदे आणि एप्रिल २०२६ चे २९८ विरुद्ध २३० मतदान, यांची सफर. https://tuput.com/blog/mr/how-the-delhi-government-differs-article-239aa-and-the-2023-services-judgment/ https://tuput.com/blog/mr/how-the-delhi-government-differs-article-239aa-and-the-2023-services-judgment/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये article 239aa delhi government lieutenant governor union territories services judgment 2023 gnctd act 69th amendment centre-state relations राष्ट्रीय राजधानीत कोण काय ठरवते याचा टप्प्याटप्प्याने घेतलेला आढावा: कलम २३९AA चा मजकूर, न्यायालयाने त्याचा लावलेला अर्थ, नागरी सेवकांबाबत संघाचे आणि दिल्ली सरकारचे युक्तिवाद, आणि मे २०२५ पर्यंतची नोंद. https://tuput.com/blog/mr/how-the-president-and-the-prime-minister-work-together-advice-briefings-and-assent/ https://tuput.com/blog/mr/how-the-president-and-the-prime-minister-work-together-advice-briefings-and-assent/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये article 78 president of india prime minister of india article 111 ordinances transaction of business rules rashtrapati bhavan council of ministers पंतप्रधानांचे राष्ट्रपतिपदाप्रती कागदोपत्री कर्तव्य तीन खंडांत बसते. राष्ट्रपतींनी फाईल बारकाईने वाचली की काय घडते हे १९८६ ते २००६ दरम्यानचे चार तारखांचे प्रसंग दाखवतात. https://tuput.com/blog/mr/how-the-lok-sabha-works-543-seats-the-speaker-and-the-rules/ https://tuput.com/blog/mr/how-the-lok-sabha-works-543-seats-the-speaker-and-the-rules/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये lok sabha speaker of the lok sabha house of the people article 81 leader of the opposition deputy speaker parliament of india 18th lok sabha भारताच्या कनिष्ठ सभागृहाची ही मार्गदर्शिका आहे, प्रत्येक राज्याच्या जागांची संख्या आजही ठरवणाऱ्या १९७१ च्या जनगणनेपासून अध्यक्ष निवडणाऱ्या २०२४ च्या मतदानापर्यंत, आणि सदस्याला सलग पाच बैठकींपर्यंत निलंबित करू शकणाऱ्या नियमापर्यंत. https://tuput.com/blog/mr/how-the-prime-minister-is-chosen-and-how-the-council-of-ministers-works/ https://tuput.com/blog/mr/how-the-prime-minister-is-chosen-and-how-the-council-of-ministers-works/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये prime minister of india article 75 council of ministers collective responsibility floor test cabinet lok sabha constitution of india कोणतेही कलम बहुमताच्या नेत्याचे नाव घेत नाही, आणि तो नियम लिहून ठेवायचा नाही असे संविधान सभेने ठरवले. नियुक्ती, शपथ, १९९६ चा राजीनामा आणि १९९९ चा एका मताचा पराभव, आणि पंतप्रधानांना परिषदेवर नियंत्रण देणारे नियम यांचा टप्प्याटप्प्याने आढावा. https://tuput.com/blog/mr/how-the-rajya-sabha-works-250-members-and-the-permanent-house/ https://tuput.com/blog/mr/how-the-rajya-sabha-works-250-members-and-the-permanent-house/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये rajya sabha parliament of india council of states article 80 money bill single transferable vote constitution of india राज्यांच्या विधानसभा निवडतात, एक तृतीयांश भाग टप्प्याटप्प्याने नव्याने भरला जातो, आणि धन विधेयकाला बदल सुचवण्यापलीकडे हात लावता येत नाही. १९५२ च्या चिठ्ठ्या टाकण्यापासून सात न्यायाधीशांच्या पीठाकडे पाठवलेल्या धन विधेयकाच्या प्रश्नापर्यंत, संसदेच्या वरिष्ठ सभागृहाची सफर. https://tuput.com/blog/mr/how-the-union-government-works-the-executive-in-one-page/ https://tuput.com/blog/mr/how-the-union-government-works-the-executive-in-one-page/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये union executive president of india prime minister council of ministers cabinet secretariat article 74 allocation of business rules कागदावर कार्यकारी सत्ता कोणाकडे आहे, ती कोण वापरते, आणि कोणत्या लेखी नियमांनी फाईल कोणाच्या टेबलावर पोहोचते. https://tuput.com/blog/mr/how-the-union-budget-is-passed-from-the-finance-minister-s-speech-to-the-appropriation-act/ https://tuput.com/blog/mr/how-the-union-budget-is-passed-from-the-finance-minister-s-speech-to-the-appropriation-act/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये union budget budget 2026-27 appropriation bill finance bill demands for grants article 112 guillotine vote on account कलमे ११२ ते ११७ आणि लोकसभेची स्वतःची नियमावली प्रत्येक टप्पा ठरवते. १ फेब्रुवारीच्या भाषणापासून ३० मार्चच्या संमतीपर्यंतचा २०२६-२७ चा अर्थसंकल्प घड्याळ कसे चालते ते दाखवतो, आणि दोन मंत्रालये वगळता सर्वांच्या मागण्यांवर चर्चेविना झालेले मतदानही. https://tuput.com/blog/mr/how-the-us-and-india-each-treat-chinese-vehicles-and-connected-car-technology/ https://tuput.com/blog/mr/how-the-us-and-india-each-treat-chinese-vehicles-and-connected-car-technology/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू अर्थव्यवस्था आणि पायाभूत सुविधा connected vehicles press note 3 electric vehicles byd section 301 foreign direct investment spmepci us commerce department वॉशिंग्टन गाडीतील कोड आणि रेडिओ नियंत्रित करते, तर दिल्ली कारखाना कोण बाळगू शकतो हे नियंत्रित करते. प्रत्येक व्यवस्थेच्या तारखा, मर्यादा आणि कागदपत्रे, आणि उपलब्ध नसलेली माहिती चिन्हांकित करून. https://tuput.com/blog/mr/india-and-the-european-union-conclude-their-free-trade-agreement/ https://tuput.com/blog/mr/india-and-the-european-union-conclude-their-free-trade-agreement/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू अर्थव्यवस्था आणि पायाभूत सुविधा india-eu free trade agreement european union tariffs exports services trade cbam trade agreements commerce ministry भारताच्या शुल्क तक्त्यांनुसार चामडे, कापड, तयार कपडे, खेळणी आणि क्रीडा साहित्य पहिल्या दिवसापासून शुल्कमुक्त EU मध्ये जाते. दोन्ही बाजू कोणते आकडे देतात, ते वेगळे का आहेत, आणि करार पूर्ण होण्यापासून अंमलात येण्यापर्यंतचा कायदेशीर मार्ग. https://tuput.com/blog/mr/india-s-civil-services-how-the-upsc-and-the-ias-ips-and-ifs-work/ https://tuput.com/blog/mr/india-s-civil-services-how-the-upsc-and-the-ias-ips-and-ifs-work/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये civil services upsc ias ips all india services article 312 indian forest service constitution of india २०२५ च्या फेरीत अर्ज केलेल्या ९,३७,८७६ जणांपैकी ९५८ जणांची शिफारस झाली. त्या आकड्यांमागे १९४९ ची संविधान सभेतील मतदान, मसुरीतील १४ आठवड्यांचा अभ्यासक्रम आणि अधिकारी कोणत्या राज्यात सेवा करणार ते ठरवणारा केडर तक्ता आहे. https://tuput.com/blog/mr/india-s-mandatory-security-certification-for-cctv-cameras/ https://tuput.com/blog/mr/india-s-mandatory-security-certification-for-cctv-cameras/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू एआय आणि तंत्रज्ञान cctv stqc meity cybersecurity essential requirements bis registration surveillance cameras electronics policy हा नियम प्रत्येक ब्रँडला लागू होणारा तांत्रिक मानक म्हणून लिहिला आहे. त्याची कागदपत्रे कॅमेऱ्याला काय सिद्ध करावे लागते याची यादी देतात, कुलूपबंद डीबग पोर्टपासून स्वाक्षरीत फर्मवेअर अद्यतने आणि मागोवा घेता येणाऱ्या चिपपर्यंत, आणि तारखा दाखवतात की २०२४ ची अधिसूचना २०२६ ची विक्री मर्यादा कशी बनली. https://tuput.com/blog/mr/india-s-nuclear-command-authority-who-can-order-a-nuclear-strike/ https://tuput.com/blog/mr/india-s-nuclear-command-authority-who-can-order-a-nuclear-strike/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये nuclear command authority nuclear doctrine no first use cabinet committee on security political council strategic forces command national security adviser article 53 १९९९, २००३ आणि २०१७ चे अधिकृत मजकूर निर्णय कुठे आहे हे प्रत्येकी वर्णन करतात. शेजारी ठेवले तर ते सर्वोच्च राजकीय पातळीवर सहमत आहेत आणि शब्दरचनेत वेगळे आहेत, आणि कोणताही मजकूर कार्यपद्धतीचे वर्णन करत नाही. https://tuput.com/blog/mr/india-s-prototype-fast-breeder-reactor-reaches-first-criticality/ https://tuput.com/blog/mr/india-s-prototype-fast-breeder-reactor-reaches-first-criticality/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू विज्ञान आणि अवकाश prototype fast breeder reactor kalpakkam three-stage nuclear programme bhavini igcar thorium department of atomic energy nuclear power IGCAR ने रचलेली आणि BHAVINI ने उभारलेली सोडियम-शीतित अणुभट्टी सुमारे २२ वर्षांच्या बांधकामानंतर क्रांतिक अवस्थेत गेली. ती काय प्रजनन करते, तिला काय खर्च आला, आणि या टप्प्याच्या आणि ग्रिडवरील वीजेच्या दरम्यान काय उभे आहे. https://tuput.com/blog/mr/india-s-first-hydrogen-train-enters-service-on-17-july-2026/ https://tuput.com/blog/mr/india-s-first-hydrogen-train-enters-service-on-17-july-2026/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू अर्थव्यवस्था आणि पायाभूत सुविधा hydrogen train indian railways jind sonipat fuel cell green hydrogen haryana rail technology hydrogen for heritage एक इंधन सेल, एक लिथियम बॅटरी आणि जिंद येथील ३,००० किलो हायड्रोजनचा साठा: रेल्वेने काय बांधले आहे, वेग, सुरक्षा आणि खर्चाबद्दल मंत्रालयाची स्वतःची निवेदने काय सांगतात, आणि पुढे काय येणार आहे. https://tuput.com/blog/mr/india-s-rare-earth-magnet-scheme-and-the-twenty-bids/ https://tuput.com/blog/mr/india-s-rare-earth-magnet-scheme-and-the-twenty-bids/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू अर्थव्यवस्था आणि पायाभूत सुविधा rare earth magnets repm scheme neodymium ministry of heavy industries irel critical minerals electric vehicles wind turbines सिंटर्ड निओडिमियम चुंबक इलेक्ट्रिक मोटारींत आणि पवनचक्क्यांच्या जनित्रांत असतात, आणि भारताने ते बहुतेक एकाच देशाकडून विकत घेतले आहेत. सात वर्षांची मुदत असलेल्या सरकारी योजनेला आता २० बोलीदार आहेत, आणि पुढचा टप्पा कंत्राटे देण्याचा आहे. https://tuput.com/blog/mr/india-s-record-863-billion-dollar-exports-in-2025-26/ https://tuput.com/blog/mr/india-s-record-863-billion-dollar-exports-in-2025-26/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू अर्थव्यवस्था आणि पायाभूत सुविधा india exports merchandise exports services exports trade agreements electronics exports commerce ministry trade data 2025-26 ४.५९ टक्के वाढीमुळे भारताने २०२४-२५ ची एकूण निर्यात ओलांडली. त्यामागचे आकडे: सेवा आणि इलेक्ट्रॉनिक्सने काय भर घातली, कोणत्या वस्तू घटल्या, खरेदीदार कोण होते, आणि २०२६-२७ चे आतापर्यंतचे आकडे काय दाखवतात. https://tuput.com/blog/mr/indian-citizenship-how-it-is-acquired-and-lost/ https://tuput.com/blog/mr/indian-citizenship-how-it-is-acquired-and-lost/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये indian citizenship citizenship act 1955 constitution of india citizenship amendment act overseas citizen of india naturalisation single citizenship भारतीय नागरिकत्वात येण्याचे पाच कायदेशीर मार्ग, बाहेर जाण्याचे तीन मार्ग आणि १९८६, २००३ व २०१९ च्या दुरुस्त्या, संविधानाचा आणि कायद्याचा मजकूर आणि न्यायालयांचे स्वतःचे शब्द वापरून, टप्प्याटप्प्याने. https://tuput.com/blog/mr/money-bills-and-financial-bills-article-110-and-the-rajya-sabha-s-role/ https://tuput.com/blog/mr/money-bills-and-financial-bills-article-110-and-the-rajya-sabha-s-role/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये money bill article 110 rajya sabha speaker of the lok sabha aadhaar act finance act 2017 rojer mathew constitution of india केंद्रीय अर्थसंकल्प दोन धन विधेयकांवर चालतो. कलम ११० ज्या सात बाबी परवानगी देते, १९४९ मध्ये संविधान सभेने काढायला नकार दिलेला शब्द, आणि सुप्रीम कोर्ट ऑब्झर्व्हरने प्रलंबित म्हणून नोंदलेला सात न्यायाधीशांकडे गेलेला संदर्भ, हे येथे आहे. https://tuput.com/blog/mr/pardons-and-mercy-petitions-how-articles-72-and-161-work/ https://tuput.com/blog/mr/pardons-and-mercy-petitions-how-articles-72-and-161-work/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये article 72 article 161 mercy petition presidential pardon death sentence governor shatrughan chauhan constitution of india १९३५ च्या एका तरतुदीने गव्हर्नर-जनरलला मृत्युदंडावर अंतिम शब्द दिला होता. आज मंत्री सल्ला देतात, गृह मंत्रालय प्रक्रिया करते आणि न्यायाधीश ठरावीक टप्प्यांवर हस्तक्षेप करतात, प्रत्येक टप्पा तारीख असलेल्या निकालाने चिन्हांकित आहे. https://tuput.com/blog/mr/personal-laws-in-india-marriage-inheritance-and-the-uniform-civil-code-debate/ https://tuput.com/blog/mr/personal-laws-in-india-marriage-inheritance-and-the-uniform-civil-code-debate/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये personal laws uniform civil code article 44 hindu succession act shah bano shayara bano goa civil code uttarakhand ucc भारतात लग्नाला किंवा मृत्युपत्राला कोणता कायदा लागू होतो ते लग्न करणारा किंवा मरणारा कोण आहे यावर अवलंबून असते. ही व्यवस्था कशी चालते, १९८५ पासून न्यायालयांनी काय म्हटले, आणि ऑक्टोबर २०२६ मध्ये समान संहितेची चर्चा कुठे होती ते येथे. https://tuput.com/blog/mr/president-s-rule-article-356-and-the-s-r-bommai-judgment/ https://tuput.com/blog/mr/president-s-rule-article-356-and-the-s-r-bommai-judgment/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये president's rule article 356 s r bommai floor test sarkaria commission judicial review rameshwar prasad centre-state relations १९७७ मधील न्यायालयांना दूर ठेवणाऱ्या सात न्यायाधीशांच्या निकालापासून १९९४ मधील त्यांना आत घेणाऱ्या नऊ न्यायाधीशांच्या निकालापर्यंत, लादलेल्या उद्घोषणांच्या तारीखवार नोंदीसह आणि संसदेने काय बदलावे असे सरकारिया आयोगाने मागितले त्यासह. https://tuput.com/blog/mr/question-hour-zero-hour-and-how-members-hold-the-government-to-account/ https://tuput.com/blog/mr/question-hour-zero-hour-and-how-members-hold-the-government-to-account/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये question hour zero hour no-confidence motion parliamentary procedure lok sabha article 75 calling attention motion adjournment motion मंत्रालये आळीपाळीने उत्तर देतात, प्रत्येक आठवड्याच्या दिवसासाठी त्यांचा एक गट, आणि कोणाचा प्रश्न आधी वाचला जाईल हे सोडत ठरवते. १९५२ मधील राज्यसभेच्या पहिल्या तीन तोंडी प्रश्नांपासून १९७९ मधील राजीनाम्यापर्यंत, साधनांमधून केलेला प्रवास. https://tuput.com/blog/mr/public-interest-litigation-in-india-how-a-letter-becomes-a-case/ https://tuput.com/blog/mr/public-interest-litigation-in-india-how-a-letter-becomes-a-case/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये public interest litigation supreme court of india article 32 locus standi hussainara khatoon vishaka guidelines m c mehta constitution of india कैद्याचा तार, दोन प्राध्यापकांचे पत्र, पत्रकाराची तक्रार आणि वृत्तपत्राचे दोन अंक या सर्वांना रिट याचिका मानले गेले आहे. ते शक्य करणारा नियम, आज पत्राला ज्या छाननीतून जावे लागते ती, आणि न्यायालय मर्यादा कुठे आहे असे म्हणते ते येथे. https://tuput.com/blog/mr/secularism-in-india-s-constitution-what-the-articles-say-and-what-courts-ruled/ https://tuput.com/blog/mr/secularism-in-india-s-constitution-what-the-articles-say-and-what-courts-ruled/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये secularism constitution of india freedom of religion articles 25 to 28 s r bommai supreme court of india uniform civil code preamble भारतात राज्यधर्म नाही आणि राज्य व धर्म यांच्यामध्ये भिंतही नाही. चार कलमांचा मजकूर, १९४८ ची चर्चा आणि सहा न्यायालयीन निकाल रेषा कुठे आखली जाते हे दाखवतात, आणि एक प्रकरण अजूनही ठरायचे आहे. https://tuput.com/blog/mr/smartphones-become-india-s-largest-export-the-numbers/ https://tuput.com/blog/mr/smartphones-become-india-s-largest-export-the-numbers/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू अर्थव्यवस्था आणि पायाभूत सुविधा smartphone exports mobile phone manufacturing production linked incentive electronics manufacturing make in india mpms india exports १५३ व्या स्थानावरून अकरा वर्षांत पहिल्या स्थानावर. अधिकृत आकडे, प्रोत्साहन योजनेने जोडणीसाठी कसा खर्च केला, हँडसेट कुठे विकले जातात, आणि २०२६-२७ चे सुरुवातीचे आकडे व पुढची योजना काय सांगतात. https://tuput.com/blog/mr/starlink-in-india-the-licence-the-security-rules-and-the-launch/ https://tuput.com/blog/mr/starlink-in-india-the-licence-the-security-rules-and-the-launch/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू एआय आणि तंत्रज्ञान starlink satellite broadband spectrum trai dot in-space gmpcs telecom security तीन कंपन्यांकडे परवाने आहेत, स्टारलिंक म्हणते की तिने २० गेटवे केंद्रे उभारली आहेत, आणि महसूलावर आधारित ५ टक्के स्पेक्ट्रम शुल्काला पहिली मंजुरी मिळाली आहे. परवाना हातात येण्यापासून डिश प्रत्यक्ष चालू होण्यापर्यंतचे टप्पे, क्रमाने आणि तारखांसह. https://tuput.com/blog/mr/states-with-special-constitutional-provisions-article-371-and-its-sub-articles/ https://tuput.com/blog/mr/states-with-special-constitutional-provisions-article-371-and-its-sub-articles/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये article 371 article 371a special provisions for states asymmetric federalism constitution of india nagaland article 371j article 371d भाग XXI मधील अकरा कलमे बारा राज्यांना वेगळे काढतात, काही आदिवासी रूढींच्या संरक्षणासाठी, काही प्रादेशिक नोकऱ्या आणि निधीच्या हमीसाठी, काही विधानसभेचा आकार ठरवण्यासाठी. प्रत्येक काय सांगते आणि प्रत्यक्षात त्याचा काय अर्थ झाला ते येथे. https://tuput.com/blog/mr/the-22-languages-of-the-eighth-schedule-and-india-s-official-language-rules/ https://tuput.com/blog/mr/the-22-languages-of-the-eighth-schedule-and-india-s-official-language-rules/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये eighth schedule official language article 343 official languages act hindi three-language formula classical languages एक यादी सांगते संघ काय वापरतो, दुसरी सांगते संविधान कोणत्या भाषा मान्य करते, आणि १९६३ चा कायदा ठरवतो इंग्रजी किती काळ राहील. कोण काय ठरवते, प्रत्येक भाषा कोणत्या तारखेला जोडली गेली त्यासह. https://tuput.com/blog/mr/the-anti-defection-law-tenth-schedule-and-the-speaker-s-decision/ https://tuput.com/blog/mr/the-anti-defection-law-tenth-schedule-and-the-speaker-s-decision/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये anti-defection law tenth schedule 52nd amendment 91st amendment kihoto hollohan speaker of the lok sabha disqualification of legislators paragraph 4 merger १९६७ मधील बारा महिन्यांत झालेल्या ४३८ पक्षांतरांच्या मोजणीतून दहावी अनुसूची आली. खटल्याचा निर्णय कोण घेतो, न्यायालये काय रद्द करू शकतात, आणि कर्नाटक, मणिपूर व तेलंगणात अध्यक्षांना किती वेळ लागला, ते येथे आहे. https://tuput.com/blog/mr/the-basic-structure-doctrine-kesavananda-bharati-and-the-13-judges/ https://tuput.com/blog/mr/the-basic-structure-doctrine-kesavananda-bharati-and-the-13-judges/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये kesavananda bharati basic structure doctrine supreme court of india article 368 constitutional amendments minerva mills judicial review njac केरळमधील एका मठाधिपती, एक जमीन कायदा आणि तीन घटनादुरुस्त्या तेरा न्यायाधीशांपर्यंत पोहोचल्या. पीठाने काय ठरवले, कोणी मतभेद नोंदवला, आणि पुढच्या चार दशकांत त्या निकालाची कशी परीक्षा झाली. https://tuput.com/blog/mr/the-chain-of-command-from-the-cabinet-committee-on-security-to-the-theatre-commander/ https://tuput.com/blog/mr/the-chain-of-command-from-the-cabinet-committee-on-security-to-the-theatre-commander/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये chain of command theatre commands cabinet committee on security andaman and nicobar command chief of defence staff inter-services organisations act operation sindoor indian armed forces २३ एप्रिल २०२५ रोजी बसलेल्या समितीपासून प्रत्यक्ष क्षेत्रातील कमांडपर्यंतचा प्रत्येक दुवा सार्वजनिक कागदपत्रे दाखवतात. ती अजूनही गहाळ असलेला एक दुवा आणि फाईल कोणत्या टप्प्यावर पोहोचली आहे तेही दाखवतात. https://tuput.com/blog/mr/the-comptroller-and-auditor-general-how-india-audits-its-own-government/ https://tuput.com/blog/mr/the-comptroller-and-auditor-general-how-india-audits-its-own-government/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये comptroller and auditor general cag article 148 public accounts committee government audit 2g spectrum audit commonwealth games audit parliamentary accountability सार्वजनिक पैसा विधिमंडळाने मंजूर केल्याप्रमाणे खर्च झाला की नाही हे तपासणारे कार्यालय प्रजासत्ताकापेक्षा जुने आहे आणि संविधानाने त्याला संरक्षण दिले आहे. ते काय तपासते, निष्कर्ष कसा प्रवास करतो, आणि त्याच्या दोन सर्वांत प्रसिद्ध अहवालांचे पुढे काय झाले, हे येथे आहे. https://tuput.com/blog/mr/the-fifth-and-sixth-schedules-how-tribal-areas-govern-themselves/ https://tuput.com/blog/mr/the-fifth-and-sixth-schedules-how-tribal-areas-govern-themselves/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये fifth schedule sixth schedule scheduled areas autonomous district councils pesa act 1996 forest rights act 2006 article 244 tribal self-governance भारतातील आदिवासी स्वशासनाकडे परिच्छेदवार पाहणे, अनुसूचित क्षेत्रांतील राज्यपालांच्या जमीन नियमनांपासून बोडोलँड प्रादेशिक परिषदेच्या ४० विषयांपर्यंत आणि जून २०२६ पर्यंत वितरित झालेल्या २५ लाख वन हक्क पट्ट्यांपर्यंत. https://tuput.com/blog/mr/the-finance-commission-how-india-divides-tax-revenue-between-the-centre-and-states/ https://tuput.com/blog/mr/the-finance-commission-how-india-divides-tax-revenue-between-the-centre-and-states/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये finance commission tax devolution article 280 centre-state relations fiscal federalism 16th finance commission divisible pool local body grants दर पाचव्या वर्षी एक घटनात्मक मंडळ ठरवते की संघाच्या कर उत्पन्नातील किती पैसा राज्यांना जाईल आणि कोणाला किती. २०२६-३१ चा निवाडा मुख्य वाटा जिथे होता तिथेच ठेवतो आणि प्रत्येक राज्याच्या धनादेशामागील भार बदलतो. https://tuput.com/blog/mr/the-indian-constitution-at-a-glance-parts-schedules-and-amendments/ https://tuput.com/blog/mr/the-indian-constitution-at-a-glance-parts-schedules-and-amendments/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये constitution of india constitutional amendments article 368 basic structure doctrine seventh schedule fundamental rights constituent assembly भाग I पासून भाग XXII पर्यंत, संघ सूचीपासून बाराव्या अनुसूचीपर्यंत: दस्तऐवजाची मांडणी कशी आहे, कोणत्या दुरुस्त्यांनी त्याला आकार दिला, आणि त्यांवर मर्यादा घालणारे न्यायालयीन निकाल कोणते. https://tuput.com/blog/mr/the-india-uk-trade-agreement-comes-into-force-on-15-july-2026/ https://tuput.com/blog/mr/the-india-uk-trade-agreement-comes-into-force-on-15-july-2026/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू अर्थव्यवस्था आणि पायाभूत सुविधा india-uk trade agreement ceta free trade agreement double contribution convention india exports scotch whisky tariff rules of origin united kingdom जुलै २०२५ मध्ये लंडनमध्ये स्वाक्षरी झालेला करार एका वर्षानंतर प्रत्यक्षात आला. शुल्ककपात, कोटा, तात्पुरत्या कामगारांसाठीचा निवृत्तिवेतन नियम आणि दोन्ही सरकारांनी आतापर्यंत जाहीर केलेली आकडेवारी, प्रत्येक आकडा तारखेसह. https://tuput.com/blog/mr/the-indian-navy-commissions-nine-ships-in-2026/ https://tuput.com/blog/mr/the-indian-navy-commissions-nine-ships-in-2026/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू युद्ध आणि शौर्य indian navy naval commissioning 2026 project 17a indigenous warships ins dunagiri ins mangrol shipbuilding modern india तीन फ्रिगेट, किनारी पाणबुडीविरोधी चार नौका, एक सर्वेक्षण जहाज आणि एक डायव्हिंग जहाज, प्रत्येकाची तारीख, गोदी आणि संरक्षण मंत्रालयाचा एक आकडा. शिवाय जी संख्या नीट जुळत नाही ती, आणि पुढे काय येणार आहे. https://tuput.com/blog/mr/the-preamble-of-india-word-by-word/ https://tuput.com/blog/mr/the-preamble-of-india-word-by-word/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये preamble constitution of india 42nd amendment kesavananda bharati secularism socialism constituent assembly berubari union case पंच्याऐंशी शब्द, एक दुरुस्ती, आणि न्यायालयीन इतिहास, जो प्रस्तावनेला संविधानाचा भाग न मानणाऱ्या १९६० च्या मतापासून १९७६ च्या भर जागेवर ठेवणाऱ्या २०२४ च्या आदेशापर्यंत जातो. https://tuput.com/blog/mr/the-reserve-bank-and-the-government-who-sets-interest-rates-and-the-rupee/ https://tuput.com/blog/mr/the-reserve-bank-and-the-government-who-sets-interest-rates-and-the-rupee/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये reserve bank of india repo rate monetary policy committee inflation target rupee exchange rate rbi surplus transfer rbi act 1934 economic capital framework व्याजदर, महागाईचे उद्दिष्ट, रुपया आणि रिझर्व्ह बँकेची वार्षिक देणगी यांचे निर्णय घेणारे वेगवेगळे असतात. १९३४ चा कायदा आणि त्याची २०१६ ची दुरुस्ती कोण ते सांगतात, आणि ताजा दर निर्णय, आढावा व हस्तांतरण त्याचे प्रत्यक्ष कामकाज दाखवतात. https://tuput.com/blog/mr/the-right-to-information-act-2005-how-a-citizen-asks-and-what-happens/ https://tuput.com/blog/mr/the-right-to-information-act-2005-how-a-citizen-asks-and-what-happens/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये right to information act rti central information commission section 8 exemptions transparency information commissions dpdp act article 19(1)(a) अर्ज एका पानाचे पत्र किंवा ऑनलाइन अर्ज असू शकतो. त्यानंतर सगळे कायद्याच्या स्वतःच्या वेळापत्रकावर चालते, अधिकाऱ्याला उत्तर द्यायच्या महिन्यापासून नकार मिळालेल्या अर्जदाराला आयोगापर्यंत पोहोचण्यासाठीच्या ९० दिवसांपर्यंत, आणि आयोगाच्या सारण्या प्रत्येक टप्पा किती वेळा वापरला जातो ते दाखवतात. https://tuput.com/blog/mr/the-schedules-of-the-constitution-from-the-union-list-to-the-22-languages/ https://tuput.com/blog/mr/the-schedules-of-the-constitution-from-the-union-list-to-the-22-languages/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये schedules of the constitution constitution of india seventh schedule eighth schedule tenth schedule anti-defection law rajya sabha scheduled languages अनुसूचींपैकी चार १९५० नंतर आल्या, आणि प्रत्येक वेगळ्या मार्गाने दुरुस्त होते. प्रत्येकात काय आहे याचे मार्गदर्शन, त्या कार्यरत दाखवणाऱ्या न्यायालयीन निकालांसह आणि दिनांकित बदलांसह. https://tuput.com/blog/mr/the-shanti-act-and-india-s-opening-of-civil-nuclear-power/ https://tuput.com/blog/mr/the-shanti-act-and-india-s-opening-of-civil-nuclear-power/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू अर्थव्यवस्था आणि पायाभूत सुविधा shanti act nuclear energy nuclear liability department of atomic energy aerb nuclear energy mission private participation 100 gw by 2047 कायदा आणि मसुदा नियम, कलमागणिक वाचलेले: पात्रता, एकच संयुक्त परवाना, श्रेणीबद्ध दायित्व, नियामकाचा नवा पाया, आणि सर्वोच्च न्यायालयातील अजून प्रलंबित असलेली याचिका. https://tuput.com/blog/mr/the-speaker-of-the-lok-sabha-how-the-presiding-officer-works/ https://tuput.com/blog/mr/the-speaker-of-the-lok-sabha-how-the-presiding-officer-works/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये speaker of the lok sabha pro tem speaker article 93 removal of the speaker casting vote mavalankar tenth schedule lok sabha rules १९५२ मधील ३९४ विरुद्ध ५५ मतांपासून मार्च २०२६ मधील १२ तासांच्या चर्चेपर्यंत, सभागृहाचे अध्यक्षस्थान सांभाळणाऱ्या, त्याच्या नियमांवर निर्णय देणाऱ्या आणि मते बरोबरीत असतानाच मत देणाऱ्या सभागृहातील एकमेव सदस्याकडे जवळून पाहणारा हा लेख. https://tuput.com/blog/mr/union-territories-compared-from-delhi-and-puducherry-to-lakshadweep/ https://tuput.com/blog/mr/union-territories-compared-from-delhi-and-puducherry-to-lakshadweep/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये union territories article 239 article 239a article 240 lieutenant governor jammu and kashmir reorganisation act ladakh lakshadweep दिल्ली, पुदुच्चेरी, जम्मू आणि काश्मीर, लडाख, चंदीगड, अंदमान आणि निकोबार, लक्षद्वीप आणि दादरा आणि नगर हवेली आणि दमण आणि दीव यांचा कारभार कोण चालवते आणि कोणत्या कायद्याखाली, याची प्रदेश-दर-प्रदेश तुलना. https://tuput.com/blog/mr/what-a-governor-does-appointment-powers-and-the-sarkaria-and-punchhi-reports/ https://tuput.com/blog/mr/what-a-governor-does-appointment-powers-and-the-sarkaria-and-punchhi-reports/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये governor of india article 163 article 200 article 156 sarkaria commission punchhi commission nabam rebia centre-state relations ३१ मे १९४९ च्या संविधान सभेच्या मतदानापासून २० नोव्हेंबर २०२५ च्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या अभिप्रायापर्यंत, मंत्री, विधानसभा आणि राज्यांची विधेयके यांवरील राज्यपालाचे अधिकार ठरवणारे तारीखवार टप्पे. https://tuput.com/blog/mr/what-the-president-of-india-does-powers-and-limits/ https://tuput.com/blog/mr/what-the-president-of-india-does-powers-and-limits/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये president of india article 74 article 123 article 72 ordinances pardon power judicial appointments constitution of india २००६ मध्ये परत पाठवलेल्या विधेयकापासून २०२० मध्ये तीन दिवसांत निर्णय झालेल्या दया याचिकेपर्यंत, राष्ट्रपतींचा स्वतःचा विवेक कुठे संपतो आणि मंत्र्यांचा सल्ला कुठे सुरू होतो हे दाखवणारी तारखांसह प्रकरणे. https://tuput.com/blog/mr/which-indian-states-have-two-houses-legislative-councils-explained/ https://tuput.com/blog/mr/which-indian-states-have-two-houses-legislative-councils-explained/ Wed, 14 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू भारताचे शासन आणि राज्ये legislative council vidhan parishad article 169 article 171 state legislature bicameral legislature representation of the people act constitution of india ६ जानेवारी १९४९ च्या संविधान सभेच्या मतदानापासून २३ ऑक्टोबर २०२६ ला ठरलेल्या परिषद निवडणुकांपर्यंत, सहा राज्य वरिष्ठ सभागृहांची जागावार पाहणी आणि संसदेत अजून प्रतीक्षेत असलेले प्रस्ताव. https://tuput.com/blog/mr/kd-jadhav-and-indias-first-individual-olympic-medal/ https://tuput.com/blog/mr/kd-jadhav-and-indias-first-individual-olympic-medal/ Mon, 12 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू क्रीडा khashaba jadhav kd jadhav 1952 helsinki olympics freestyle wrestling indian wrestling olympic medals maharashtra biography कोल्हापुरातील एका महाविद्यालयाच्या प्राचार्यांनी ७,००० रुपयांसाठी आपले घर गहाण ठेवले, म्हणजे साताऱ्यातील एका गावचा कुस्तीगीर हेलसिंकीला पोहोचू शकला, जिथे तो कांस्यासाठी अंतिम दिवशी दोनदा लढला. नोंद, सन्मान आणि बदलणाऱ्या तारखा. https://tuput.com/blog/mr/nana-patekar-prahaar-parinda-and-the-naam-foundation/ https://tuput.com/blog/mr/nana-patekar-prahaar-parinda-and-the-naam-foundation/ Mon, 12 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू कला आणि चित्रपट nana patekar parinda krantiveer prahaar naam foundation marathi cinema indian cinema biography वयाच्या १३ व्या वर्षी पोस्टर रंगवणारा, १९७० च्या दशकातील रंगभूमीवरील अभिनेता, पायदळ रेजिमेंटसोबत प्रशिक्षण घेतलेला दिग्दर्शक आणि शेतकऱ्यांच्या मदत संस्थेचा सहसंस्थापक. त्यांच्या निधनानंतर काही दिवसांनी, नोंदी काय दाखवतात. https://tuput.com/blog/mr/ai-news-ai-in-indian-classrooms/ https://tuput.com/blog/mr/ai-news-ai-in-indian-classrooms/ Sat, 10 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू एआय आणि तंत्रज्ञान ai in schools cbse computational thinking soar ministry of education ncert bodhan ai punjab नवा अभ्यासक्रम सुरू होताच २०२५-२६ मध्ये संगणक सुविधा असलेल्या शाळा ६९.९ टक्क्यांवर गेल्या. कोणत्या इयत्तेत काय शिकवले जाते, कोण शिकवते, नोंदलेले शिक्षक प्रशिक्षण आणि जुलैपासून जाहीर झालेल्या राज्यांच्या योजना, याचा इयत्तेनुसार लेखाजोखा. https://tuput.com/blog/mr/chak-de-india-the-hockey-film-that-changed-how-india-watches/ https://tuput.com/blog/mr/chak-de-india-the-hockey-film-that-changed-how-india-watches/ Sat, 10 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू कला आणि चित्रपट chak de india shimit amin shah rukh khan yash raj films women's hockey national film awards jaideep sahni indian cinema मँचेस्टरमधील एका सुवर्ण गोलाची बातमी, जुना आरोप वागवणारा प्रशिक्षक, आणि झारखंडपासून मणिपूरपर्यंतच्या खेळाडू. चित्रपट कसा बनला, त्याने काय जिंकले, आणि त्याने काय केले असे हॉकीतील लोक सांगतात, याची तारीखवार नोंद. https://tuput.com/blog/mr/commonwealth-games-2030-ahmedabad/ https://tuput.com/blog/mr/commonwealth-games-2030-ahmedabad/ Sat, 10 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू क्रीडा commonwealth games ahmedabad commonwealth games 2030 commonwealth sport sardar vallabhbhai patel sports enclave mansukh mandaviya indian sport gujarat २७ ऑगस्ट २०२५ च्या मंत्रिमंडळ निर्णयापासून २ ऑगस्ट २०२६ च्या ग्लासगोमधील ध्वज हस्तांतरणापर्यंत, भारताने शताब्दी स्पर्धा कशी जिंकली आणि तेव्हापासून कॉमनवेल्थ स्पोर्ट व क्रीडा मंत्रालयाने काय म्हटले आहे, याची तारीखवार नोंद. https://tuput.com/blog/mr/gaganyaan-g1-and-the-uncrewed-test-flights/ https://tuput.com/blog/mr/gaganyaan-g1-and-the-uncrewed-test-flights/ Sat, 10 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू विज्ञान आणि अवकाश gaganyaan isro tv-d1 vyommitra crew escape system uncrewed mission human spaceflight ऑक्टोबर २०२३ च्या सुटका प्रणाली उड्डाणापासून एप्रिल २०२६ च्या पॅराशूट चाचणीपर्यंत गगनयानच्या प्रत्येक चाचणीची तारीखवार नोंद, आणि टीव्ही-डी२ साठी तसेच क्रूच्या आसनावर रोबोट असलेल्या जी१ साठी अधिकाऱ्यांनी दिलेली लक्ष्ये. https://tuput.com/blog/mr/india-at-the-asian-games-2026/ https://tuput.com/blog/mr/india-at-the-asian-games-2026/ Sat, 10 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू क्रीडा asian games 2026 aichi-nagoya indian olympic association hockey archery kabaddi boxing los angeles 2028 रंगानुसार आणि खेळानुसार पदकसंख्या, भारतीय “पहिल्या” ठरलेली सुवर्णे, आणि त्यांच्यासोबत आलेल्या लॉस एंजेलिस २०२८ च्या जागा, १० ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत. https://tuput.com/blog/mr/indias-bid-for-the-2036-olympics/ https://tuput.com/blog/mr/indias-bid-for-the-2036-olympics/ Sat, 10 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू क्रीडा 2036 olympics ahmedabad indian olympic association ioc olympic bid paralympic games khelo india sports policy मुंबईतील २०२३ च्या पंतप्रधानांच्या संकल्पापासून ऑक्टोबर २०२४ च्या इरादापत्रापर्यंत आणि आयओसीच्या नव्या हँडबुकपर्यंत, अहमदाबाद दावेदारी कुठे उभी आहे आणि पुढे कोणते टप्पे आहेत याची तारीखवार नोंद. https://tuput.com/blog/mr/indias-non-fossil-power-milestone/ https://tuput.com/blog/mr/indias-non-fossil-power-milestone/ Sat, 10 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू पर्यावरण non-fossil capacity installed power capacity mnre ndc 500 gw target renewable energy india paris agreement electricity generation share २०१४ ते २०२६ पर्यंतच्या अधिकृत मोजण्यांची तारखेनुसार मालिका, मंत्रालय बिगर-जीवाश्म म्हणून काय धरते, ५० टक्क्यांचे लक्ष्य आणि ५०० GW चा संकल्प यांत काय फरक आहे, आणि प्रकल्पांनी प्रत्यक्षात विजेचा किती वाटा पुरवला. https://tuput.com/blog/mr/indias-metro-networks/ https://tuput.com/blog/mr/indias-metro-networks/ Sat, 10 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू अर्थव्यवस्था आणि पायाभूत सुविधा metro rail urban transport kolkata metro delhi metro metro rail policy 2017 ministry of housing and urban affairs infrastructure १९८४ मध्ये कोलकात्यातील ३.४ किमीच्या पट्ट्यापासून २०२६ मधील २६ शहरांपर्यंत: तारखा, २०१७ चे धोरण, आणि मंत्रालय व आंतरराष्ट्रीय परिवहन संघटना भारताच्या मेट्रो मार्गांची मोजणी कशी करतात. https://tuput.com/blog/mr/the-mumbai-ahmedabad-bullet-train/ https://tuput.com/blog/mr/the-mumbai-ahmedabad-bullet-train/ Sat, 10 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू अर्थव्यवस्था आणि पायाभूत सुविधा bullet train mumbai-ahmedabad high speed rail nhsrcl shinkansen indian railways jica high speed rail thane creek tunnel मुंबईखाली दोन टनेल बोअरिंग मशीन खोदत आहेत, जपानच्या ५० वर्षांच्या कर्जावर ०.१ टक्के व्याज आहे, आणि गुजरातमधील पहिला टप्पा ऑगस्ट २०२७ साठी नियोजित आहे. या मार्गाचे आकडे आणि अटी, तारखांसह. https://tuput.com/blog/mr/the-national-green-hydrogen-mission/ https://tuput.com/blog/mr/the-national-green-hydrogen-mission/ Sat, 10 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू पर्यावरण green hydrogen national green hydrogen mission sight scheme mnre green ammonia electrolysers seci hydrogen hubs SIGHT निविदा कोणी जिंकल्या, हरित अमोनिया आणि रिफायनरीतील हायड्रोजनची किंमत किती, कोणते प्रकल्प आधीच चालू आहेत, आणि वाटप केलेले व कार्यान्वित झालेले टन २०३० च्या लक्ष्याशी कसे जुळतात. https://tuput.com/blog/mr/a-r-rahman-from-roja-to-the-oscars/ https://tuput.com/blog/mr/a-r-rahman-from-roja-to-the-oscars/ Fri, 09 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू कला आणि चित्रपट a r rahman roja slumdog millionaire oscars vande mataram padma bhushan mani ratnam indian cinema biography १९९२ च्या पुरस्कारांचा फिल्म फेस्टिव्हल्स संचालनालयाचा सूचिपत्रक रोजाच्या संगीतासाठी परीक्षक मंडळाचे प्रशस्तिपत्र छापतो. उर्वरित नोंद अकादमी, रेकॉर्डिंग अकादमी आणि भारताचे राजपत्र यांच्याकडे आहे, १२७ अवर्ससाठी रहमान यांच्या २०११ मधील ऑस्कर नामांकनांपर्यंत. https://tuput.com/blog/mr/amitabh-bachchan-six-decades-in-cinema/ https://tuput.com/blog/mr/amitabh-bachchan-six-decades-in-cinema/ Fri, 09 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू कला आणि चित्रपट amitabh bachchan dadasaheb phalke award padma vibhushan zanjeer deewaar coolie kaun banega crorepati indian cinema biography १९६९ मध्ये गोव्याच्या मुक्तीवरचा एक चित्रपट, १९७३ मध्ये इतर चार नायकांनी न स्वीकारलेली भूमिका, आणि १९८३ मध्ये एका मारामारीच्या दृश्यावर तीन भाषांत मजकूर देऊन गोठवलेला पडदा. सरकारच्याच पुरस्कार नोंदींतून मांडलेली बच्चन यांची कारकीर्द. https://tuput.com/blog/mr/indias-chess-boom-gukesh-and-the-olympiad/ https://tuput.com/blog/mr/indias-chess-boom-gukesh-and-the-olympiad/ Fri, 09 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू क्रीडा chess gukesh chess olympiad viswanathan anand praggnanandhaa arjun erigaisi divya deshmukh fide ५५ व्या चालीची चूक, दोन ऑलिम्पियाड सुवर्णपदके, महिला विश्वचषक जिंकणारी किशोरवयीन खेळाडू आणि २०२६ मधील विजेतेपदाचे रक्षण: भारतीय बुद्धिबळाच्या भरभराटीमागचे गुण, तारखा आणि FIDE रेटिंग. https://tuput.com/blog/mr/mother-india-1957-and-its-oscar-nomination/ https://tuput.com/blog/mr/mother-india-1957-and-its-oscar-nomination/ Fri, 09 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू कला आणि चित्रपट mother india mehboob khan nargis academy awards aurat sunil dutt filmfare awards indian cinema या विभागातील भारताची पहिली प्रवेशिका फेलिनींच्या विजेत्या नाइट्स ऑफ काबिरिया शेजारी उभी राहिली, आणि अनेक लेखक फरक एका मताचा असल्याचे सांगतात. अकादमीचे पान, सरकारचा १९५८ चा पुरस्कार कार्यक्रम आणि नावाने ओळखले जाणारे चित्रपट इतिहासकार काय नोंदीवर आहे ते दाखवतात. https://tuput.com/blog/mr/ai-news-agents-in-production-independent-tests-october-2026/ https://tuput.com/blog/mr/ai-news-agents-in-production-independent-tests-october-2026/ Thu, 08 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू एआय आणि तंत्रज्ञान ai agents coding agents swe-bench pro metr osworld developer productivity ai benchmarks computer use बेंचमार्क म्हणतात की एजंट प्रबळ आहेत. देखभालकर्ते, एक यादृच्छिक चाचणी आणि घटना अहवालांचा ढीग म्हणतात की चित्र त्यापेक्षा संकुचित आहे. प्रत्येक आकडा प्रत्यक्षात काय मोजतो ते येथे आहे. https://tuput.com/blog/mr/ai-news-ai-startups-india/ https://tuput.com/blog/mr/ai-news-ai-startups-india/ Thu, 08 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू एआय आणि तंत्रज्ञान indian ai startups sarvam ai krutrim gnani.ai soket ai gan.ai corover indiaai mission सरकारने २०२५ मध्ये निवडलेल्या चार स्टार्टअपपैकी दोघांनी मॉडेल प्रसिद्ध केली आहेत, आणि सर्वमने १.५ अब्ज डॉलर मूल्यांकनावर २३४ दशलक्ष डॉलर उभारले आहेत. प्रत्येक कंपनीने काय लोकांसमोर ठेवले आणि प्रत्येक गुण कोणी चालवला यावर एक नजर. https://tuput.com/blog/mr/ai-news-ai-in-indian-courts-and-government/ https://tuput.com/blog/mr/ai-news-ai-in-indian-courts-and-government/ Thu, 08 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू एआय आणि तंत्रज्ञान ai in courts supreme court of india suvas supace ecourts phase iii kerala high court ai hallucinations bhashini संसदेतील उत्तरे आणि न्यायालयीन नोंदी दाखवतात की न्यायालये कोणती एआय साधने वापरतात, कोणती चाचणी प्रकल्प आहेत आणि न्यायाधीशांना त्यांच्याबाबत काय करण्यास मनाई आहे. २०२६ मधील सर्वोच्च न्यायालयाचे निकाल सांगतात की कल्पित निवाडे आदेशापर्यंत पोहोचले तर पुढे काय होते. https://tuput.com/blog/mr/ai-news-chinese-ai-labs-best-open-model-46-vs-58-lag-2-to-8-months/ https://tuput.com/blog/mr/ai-news-chinese-ai-labs-best-open-model-46-vs-58-lag-2-to-8-months/ Thu, 08 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू एआय आणि तंत्रज्ञान chinese ai deepseek v4 kimi k3 qwen3.8 glm-5.3 open-weight models artificial analysis export controls चिनी प्रयोगशाळा ओपन-वेट तक्त्यांच्या शीर्षस्थानी आहेत, पण त्यांचे परवाने वेगवेगळे आहेत, त्यांच्या चिपची कहाणी अंशतःच नोंदलेली आहे, आणि अमेरिकी मॉडेलपर्यंतचे अंतर मोजणारे लोक काही महिन्यांच्या फरकाने एकमेकांशी असहमत आहेत. https://tuput.com/blog/mr/ai-news-court-rulings-on-training-data/ https://tuput.com/blog/mr/ai-news-court-rulings-on-training-data/ Thu, 08 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू एआय आणि तंत्रज्ञान ai copyright fair use thomson reuters v ross ani v openai delhi high court gema v suno like company v google training data अलीकडील तीन निकाल, एक भारतातील, एक जर्मनीतील आणि एक अमेरिकेच्या अपील न्यायालयातील, निकालांवरूनच वाचलेले, अचूक तारखांसह आणि प्रत्येक न्यायाधीशाने ठरवण्यास नकार दिलेल्या मुद्द्यांसह. https://tuput.com/blog/mr/ai-news-deepfakes-and-elections/ https://tuput.com/blog/mr/ai-news-deepfakes-and-elections/ Thu, 08 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू एआय आणि तंत्रज्ञान deepfakes election integrity fcc robocall ruling it rules 2026 synthetically generated information eu ai act article 50 election commission of india ai labelling निवडणुकीतील दोन घटना आणि न्यायालये व नियामकांनी त्यावर काय केले, आणि मग भारताचा निवडणूक आयोग, मीटी, ब्रुसेल्स, यूट्यूब, मेटा आणि एक्स यांना राजकीय बनावट एआयने बनवली तर आता काय हवे आहे याचा तारखांसह आढावा. https://tuput.com/blog/mr/ai-news-data-centre-power-iea-950-twh-berkeley-lab-649-twh-by-2030/ https://tuput.com/blog/mr/ai-news-data-centre-power-iea-950-twh-berkeley-lab-649-twh-by-2030/ Thu, 08 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू एआय आणि तंत्रज्ञान data centre electricity iea lawrence berkeley national laboratory pjm ercot nuclear power india data centres ai energy demand दोन आदरणीय अंदाजकार सहमत आहेत की AI विजेची मागणी वर खेचत आहे, आणि अमेरिकेला किती लागेल यावर २०० TWh पेक्षा जास्त फरकाने ते वेगळे आहेत. त्यांचे आकडे, नवे वीज करार, दोन ग्रिड प्रतीक्षा याद्या आणि भारताची मोजणी. https://tuput.com/blog/mr/ai-news-fusion-of-ai-and-chip-design/ https://tuput.com/blog/mr/ai-news-fusion-of-ai-and-chip-design/ Thu, 08 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू एआय आणि तंत्रज्ञान ai in chip design alphachip synopsys dso.ai cadence cerebrus nvidia chipnemo eda software design linked incentive india semiconductor mission चार कंपन्या म्हणतात की एआय आता चिपचा आराखडा मांडते आणि तिची पडताळणी करते. प्रत्येक आकडा कोणी मोजला, गुगलची पद्धत बाहेरच्या चमूने पुन्हा चालवली तेव्हा काय आढळले, आणि भारतीय चिप डिझाइनर कुठे बसतात, याची ही मांडणी आहे. https://tuput.com/blog/mr/ai-news-healthcare-ai-trial-kenya-ai-consult-nature-medicine/ https://tuput.com/blog/mr/ai-news-healthcare-ai-trial-kenya-ai-consult-nature-medicine/ Thu, 08 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू एआय आणि तंत्रज्ञान ai in healthcare randomised trial large language models kenya nature medicine clinical decision support नैरोबी आणि किआंबू काउंटींमधील एका क्लस्टर-यादृच्छिक चाचणीने खऱ्या रुग्णांवर एआयचे दुसरे मत तपासले. मुख्य निकाल हुकला, बाजूचे निकाल हुकले नाहीत, आणि अभ्यास काय दाखवू शकत नाही हे लेखक सांगतात. https://tuput.com/blog/mr/ai-news-interpretability-research/ https://tuput.com/blog/mr/ai-news-interpretability-research/ Thu, 08 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू एआय आणि तंत्रज्ञान interpretability mechanistic interpretability sparse autoencoders anthropic google deepmind openai attribution graphs induction heads संशोधक आता भाषा मॉडेलमध्ये एक संकल्पना काढून दुसरी बसवून उत्तर बदलताना पाहू शकतात. त्याच शोधनिबंधांनी स्वतःच्या शब्दांत सांगितले आहे की यात मॉडेलचा किती थोडा भाग येतो आणि साधने कुठे अपयशी ठरतात. https://tuput.com/blog/mr/ai-news-robotics-foundation-models/ https://tuput.com/blog/mr/ai-news-robotics-foundation-models/ Thu, 08 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू एआय आणि तंत्रज्ञान robot foundation models gemini robotics 2 physical intelligence nvidia gr00t skild ai xiaomi robotics humanoid robots vision-language-action यंदा आठ प्रयोगशाळांनी रोबोचे मेंदू प्रसिद्ध केले. त्यांच्या पानांवर ३२% पासून ९८.५% पर्यंत टक्केवारी दिसते, पण ती वेगवेगळ्या कामांवर मोजलेली आहे, म्हणून त्यांतील कोणतीही शेजारी शेजारी मांडता येत नाही. https://tuput.com/blog/mr/ai-news-small-models-on-phones/ https://tuput.com/blog/mr/ai-news-small-models-on-phones/ Thu, 08 Oct 2026 00:00:00 GMT tuput संपादकीय चमू एआय आणि तंत्रज्ञान on-device ai small language models gemma 4 gemini nano apple foundation models sarvam edge npu indian languages आता फोनवर चालणाऱ्या एआयसाठी कंपन्या पॅरामीटरची संख्या, मेमरीचे आकडे आणि बेंचमार्क तक्ते प्रसिद्ध करतात. प्रत्येक पान काय सांगते, प्रत्येक चाचणी कोणी चालवली, मॉडेल काय करू शकत नाहीत, आणि त्यातले किती भारतीय भाषांमध्ये चालते, हे इथे आहे.